/ دسته‌بندی نشده / تحقیق درباره اسماعیل جزری و اختراعات او
آنچه در این مقاله می‌خوانید

با بررسی و تحقیق درباره اسماعیل جزری و اختراعات او می‌توان دریافت که وی پدر علم رباتیک است. اسماعیل جزری مهندس مکانیکی است که قرن‌ها پیش اختراعات شگفت انگیزی داشته است.

جهان اسلام دانشمندان بسیاری را به سراسر دنیا معرفی کرده است. دانشمندانی که بهترین‌ها در علوم زمان خود بوده‌ و دستاوردهای شگفت انگیزی داشته‌اند. اسماعیل جزری یکی از دانشمندانی است که نامش کمتر به گوش ما خورده ولی اختراعاتش آنچنان بزرگ و تاثیرگذار است که در دنیای غرب به پدر علم روباتیک مشهور شده است. آنچه در ادامه خواهید خواند خلاصه‌ای از زندگینامه و تحقیق درباره اسماعیل جزری و اختراعات اوست.

تحقیق درباره اسماعیل جزری

بدیع‌الزمان ابوالعز بن اسماعیل بن رزاز جَزَری مهندس مسلمان از منطقه دیار بکر (ترکیه امروزی) بود.

کتاب «الجامع بین العلم و العمل النافع فی صناعة الحیل» اثر بدیع‌الزمان جزری شاهکاری درمورد پدیده‌های مکانیکی است. این کتاب که با عنوان «مبانی نظری و عملی مهندسی مکانیک در تمدن اسلامی» به فارسی ترجمه شده از قدیمی‌ترین کتب درباره مهندسی مکانیک است که دانشمندان غربی در قرون وسطی از آن بهره می‌بردند.

وی در دربار سلجوقیان مورد توجه قرار گرفت و کتاب خود را به فرمان ناصر الدین محمود بن محمد، از فرمانروایان اُرتُقی، نوشت. ارتق‌ها دومانی ترکمن از تبار ارتق بودند که حکوکت مستقل کم‌دوامی در ناحیه‌ی بکر برقرار کردند.

تاریخ درگذشت اسماعیل جزری سال ۶۰۲ هجری قمری ذکر شده است.

اختراعات بدیع الزمان جزری (اسماعیل جزری)

فواره هایی که می توان روشن و خاموش شدن آنها را برنامه ریزی کرد. مدلی از یک فیلبان هندی که هر نیم ساعت یک بار روی سر فیلش ضربه می زند. خدمتکارانی که می توانند به صورت اتوماتیک حوله ای را به میهمانان ارائه دهند. اینها فقط برخی از اختراعات شگفت انگیز مخترع مسلمان قرن دوازدهم میلادی «اسماعیل جزری» (الجزری) است که زمینه ساز مهندسی مدرن، هیدرولیک و حتی رباتیک شد.

بدیع‌الزمان جزری در کتاب خود، شیوه‌ی کار و ساختن ۵۰ دستگاه را که خود وی ساخته و به کار برده است با دقت و روشی تحسین برانگیز شرح می‌دهد. این دستگاه‌ها شامل ساعت‌های آبی و شمعی، ظرف‌ها و فواره‌های خودکار، ابزار خودکار نواختن نی، ابزار آب‌رسانی از نهر و چاه، درب‌های فلزی با نقش‌های زیبا، ابزار هندسی، قفل رمزی و قفل کلون‌دار مرکب است.

هر چند جزری دستگاه‌هایی را که در کتاب خود شرح می‌دهد، ساخته است، اما به نظر نمی‌رسد همه‌ی آن‌ها را خود اختراع کرده باشد.

روش وی در شرح دادن مساله‌های مهندسی و ساختن و نگارش یک کتاب فنی در مقایسه با کار پیشینیان کم‌نظیر و برای مهندسان امروز نیز آموزنده است. به طوری که می‌توان از توضیح‌های وی مبانی عملی مهندسی مکانیک و تنظیم خودکار و ساختن و تولید را در تمدن اسلامی برداشت کرد.

سه نمونه از دستگاههای جزری (یک تلمبه، یک ساعت آبی و یکی از وسایل اندازه‌گیری مقدار خون در عمل رگ‌زنی) ساخته شد و در جشنواره جهانی اسلام در ۱۳۵۵ شمسی در لندن به نمایش در آمد.

الجزری نخستین ربات قابل برنامه‌ریزی انسان نما را در اواخر عمرش ساخت. به این علت او به عنوان پدر علم مهندسی رباتیک جهان شناخته می‌شود. اختراع او، یک قایق آبی بود که در آن چهار نوازندهٔ مصنوعی موسیقی برای مراسم و برنامه‌های جشن سلطنتی، آهنگ می‌نواختند و حاضران را سرگرم می‌کردند، ساز‌ها به صورت هیدرولیک و با کمک آب برنامه ریزی می‌شود.

در کتاب جزری شمار چشمگیری واژه و اصطلاح فارسی یافت می‌شود که نشانگر تأثیر بزرگ ایرانیان در فناوری جهان اسلام در سده‌های میانه است.

کتاب الجامع بین العلم و العمل النافع فی صناعة الحیل (مبانی نظری و عملی مهندسی مکانیک در تمدن اسلامی)

جزری کتاب خود را به شش”بخش” تقسیم کرده است:

بخشهای‌ اول‌ تا چهارم‌، هر یک‌ شامل‌ شرح‌ ده‌ دستگاه‌ و بخشهای‌ پنجم‌ و ششم‌ هر یک‌ شامل‌ شرح‌ پنج‌ دستگاه‌ است‌، بدین‌قرار:

بخش‌ اول: شامل‌ شرح‌ شش‌ نوع‌ ساعت‌ آبی‌ و چهار ساعت‌ شمعی

بخش‌ دوم‌: شرح‌ ده‌ دستگاهِ خودکارِ توزیعِ نوشیدنی‌

بخش‌ سوم‌: شرح‌ چهار آفتابه‌ و ظرف خودکار برای‌ ریختن‌ آب‌ و شستشوی‌ دست‌ یا وضو گرفتن‌ و شش‌ تشت اندازه‌گیری‌ خون‌ هنگامِ رگ‌زنی‌

بخش‌ چهارم: شرح‌ شش‌ فواره‌ که‌ در فاصله‌های‌ زمانی‌ مشخص‌ به‌ طور خودکار تغییر شکل‌ می‌دهند و تشریح‌ چهار وسیله ‌ نی‌زنی خودکار

بخش‌ پنجم‌: روش‌ ساخت‌ پنج‌ دستگاهِ آب‌کشی‌ از آبگیر (یا چاه‌ یا آب‌ روان‌)

در بخش‌ ششم‌، جزری‌ دری‌ را وصف‌ نموده‌ که‌ از برنج‌ ریخته‌گری‌ کرده‌ و برای‌ سرای‌ ملک‌ صالح‌ در شهر آمِد ساخته‌ بود و نیز شرح‌ وسیله‌ای‌ هندسی‌ برای‌ یافتن‌ مرکز دایره ‌گذرنده‌ بر هر سه‌ نقطه ‌ دلخواه‌ واقع‌ بر یک‌ صفحه‌ یا سطح‌ یک‌ کره‌، روش‌ اندازه‌گیری‌ زاویه‌های‌ تند و باز، قفلی‌ رمزی‌ که‌ با دوازده‌ رمز از حروف‌ الفبای‌ عربی‌ درِ یک‌ صندوق‌ را باز می‌کند، قفل‌ کلونی‌، و یک‌ ساعت‌ آبی‌ برای‌ نشان‌ دادن‌ گذشت‌ یک‌ ساعت

هر دستگاه‌ در چند فصل‌ تشریح‌ شده‌ است‌.

همه موارد (ساعت شمعی، تلمبه و وسایل اندازه گیری خون) به جز چرخ آب کشی از اختراعات مهندس مسلمان اسماعیل جزری می‌باشند.

اسمعیل جزری

منبع:

1

تحقیق درباره ابوریحان بیرونی (زندگینامه، کتاب ها و اختراعات ابوریحان بیرونی)

ابوریحان بیرونی به عنوان یکی از برجسته ترین دانشمندان ایرانی است. در این مطلب به بررسی زندگینامه، کتاب ها و اختراعات ابوریحان بیرونی به عنوان یک تحقیق دانش آموزی در مورد ابوریحان بیرونی خواهیم پرداخت.

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی معروف به “ابوریحان بیرونی” به عنوان یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان مسلمان و یکی از بزرگ‌ترین دانشمندان ایرانی در طول تمام اعصار به تاریخ ۳ ذیحجه ۳۶۲ هجری قمری در حومه (بیرون) شهر کاث، مرکز امارت خوارزم دیده به جهان گشود؛ به همین جهت به او لقب “بیرونی” دادند. وی را می‌توان جزو همه چیز دان‌های تاریخ دانست که در علومی همچون ریاضی‌، انسان شناسی، ستاره ‌شناسی، تقویم‌، انسان ‌شناسی، تاریخ ‌نگاری و… توانایی و دانش بالایی داشت.

ابوریحان بیرونی به زبان‌های متعددی همچون خوارزمی، فارسی، عربی و سانسکریت مسلط بود و با زبان‌های یونانی باستان، عبری توراتی و سریانی آشنایی داشت.

وی ۲۵ سال اول زندگی خود را در شهر محل تولد خودش سپری کرد و به یادگیری زبان عربی، فقه و الهیات اسلامی، علوم یونانی، ریاضیات، نجوم، طب و… مشغول بود. وی در همین دوره برخی از آثار اولیه‌اش را بر روی کاغذ آورد و با ابن سینا، دیگر دانشمند ایرانی در رابطه با فلسفه طبیعی ارسطو و فلسفه مشاء به مکاتبه و تبادل نظر پرداخت.

پس از آن ابوریحان بیرونی در نتیجه جنگی که بین حاکم سرزمین او با سرزمین دیگری شکل گرفت، به مقصد بخارا، پایتخت امارت آل سامان مهاجرت کرد. پس از آن نیز به گرگان رفت و مدت زیادی را در آنجا گذراند. در گرگان بود که اولین اثر مهمش به نام آثار الباقیه عن القرون الخالیه را تالیف کرد. مقصد بعدیش شهر ری بود و پس از چندی دوباره به گرگان بازگشت.

آثار و تالیفات ابوریحان بیرونی

نگاهی به فهرست آثار ابوریحان، گویای آن است که وی یکی از پرکارترین نویسندگان دوره اسلامی بوده است. اگر بخواهیم بر اساس آثار برجای ماند بیرونی داوری کنیم، باید گفت که تقریبا همه آثار وی پژوهشی ژرف در برداشته و پیداست که مؤلف برای نگارش آن وقت بسیار صرف کرده است. با این توضیحات، آثار و تالیفات ابوریحان بیرونی عبارتند از:

تحقیق ماللهند: موضوع این کتاب مذهب و عادات و رسوم هندوان و نیز گزارشی از سفر به هند است.

قانون مسعودی: این کتاب در یازده بخش و درباره نجوم و تقویم نوشته شده است. وی در بخش‌هایی از این کتاب به بررسی مثلثات کروی و نیز زمین و ابعاد آن و خورشید و ماه و سیارات پرداخته است.

التفهیم لاوایل صناعة التنجیم: این کتاب نیز در نجوم و به فارسی نوشته شده ‌است و برای چند قرن، به عنوان مرجع برای تدریس و یادگیری ریاضیات و نجوم مورد استفاده قرار گرفته است.

الجماهر فی معرفة الجواهر: موضوع این کتاب معرفی مواد معدنی و بررسی فلزات، مخصوصا جواهرات مختلف است. وی در این کتاب به شرح فلزها و جواهرهای قاره‌های آسیا، اروپا و آفریقا می‌پردازد و ویژگی‌های فیزیکی مانند بو، رنگ، نرمی و زبری حدود ۳۰۰ نوع کانی و مواد دیگر را شرح می‌دهد و نظریه‌ها و گفتارهای دانشمندان یونانی و اسلامی را درباره آن‌ها بیان می‌کند.

الصیدنة فی الطب: این کتاب دربارهٔ داروهای گیاهی و خواص و طرز تهیه آن‌ها نوشته شده‌است.

آثار الباقیه عن القرون الخالیه (اثرهای مانده از قرن‌های گذشته): ابوریحان در این کتاب مبدأ تاریخ‌ها و گاه‌شماری اقوام مختلف را مورد بحث و بررسی قرار داده ‌است. از جمله این اقوام به ایرانی‌ها، یونانی‌ها، یهودی‌ها، مسیحی‌ها، عرب‌های زمان جاهلیت و عرب‌های مسلمان نام برده و درباره اعیاد هر یک به تفصیل سخن گفته‌است. این کتاب را می‌توان نوعی تاریخ ادیان دانست.

ابوریحان در فصل بیستم از «آثار الباقیه»، آن‌گاه که می‌خواهد از ماه‌های قمری نزد مسلمانان بنویسد، هنگام پرداختن به ماه محرم، از روز عاشورا نیز نوشته است. وی درباره پیشینه عاشورا به این نکته مهم اشاره کرده است که این روز، یعنی دهمین روز از ماه محرم، تا پیش از آنچه در عاشورای سال ۶۱ هجری رخ داد و آن مصیبت بزرگ واقع شد، نزد مسلمانان روزی خجسته بوده است.

عاشورا در تاریخ جاهلیّت عرب از روزهای عید رسمی و ملّی بوده و در آن روزگار، در چنین روزی روزه می‏ گرفتند، روز جشن ملّی، مفاخره و شادمانی بوده است و در چنین روزی لباس‌های فاخر می‌پوشیدند و چراغانی و خضاب می‌کردند.

استیعاب الوجوه الممکنة فی صنعة الاصطرلاب: این کتاب درباره ارارئه روش‌های مختلف برای ساخت انواع اسطرلاب است.

اختراعات ابوریحان بیرونی

شخصیت علمی، حقیقت‌جویی و تجربه‌گرایی ابوریحان بیرونی بگونه‌ای بوده است که وی نیز بارها خود را خادم علم دانسته و به ویژه از اینکه «توانسته از روزگار کودکی یکسره به خدمت علم درآید»، از بخت بلند خود سپاس‌گزار بوده است. با این توضیفات اختراعات ابوریحان بیرونی بسیار متعدد و متنوع است. از مهمترین اختراعات ابوریحان بیرونی می‌توان به ساخت و طراحی ترازویی برای اندازه‌گیری وزن مخصوص جامدات و نیز تعیین مقدار طلا و نقره در اجسام مرکب اشاره کرد. سایر اختراعات ابوریحان بیرونی عبارتند از:

  • چگالی ‌سنج
  • بدست‌آوردن سینوس یک‍درجه
  • حرکت خاصه وسطی خورشید
  • رصد خسوف و کسوف
  • خاصیت فیزیک الماس و زمرد
  • قاعده تسطیح کره و ترسیم نقشه‌های جغرافیایی
  • چاه آرتزین: چاه آرتزین نوعی چاه آب است که یک جریان آب دائمی را تامین می‌کند. در چاه آرتزین، آب با فشار مربوط به موازنه آب‌های ساکن (فشار هیدروستاتیک) مجبور به بالا آمدن از دهانه چاه می‌شود بدون اینکه نیاز به وارد آوردن نیرویی دیگر باشد. این فشار به علت مخرج چاه است که در عمقی زیر سطح منبع آب قرار دارد.
  • جزر و مد رودها و نهرها
  • اشکال هندسی گل‌ها و شکوفه‌ها
  • چشمه‌های متناوب
  • امکان خلا
  • کیفیت و چگونگی ساختن عسل توسط زنبور عسل
  • مقدار حرکت دوری ثوابت
  • تصاعیف خانه‌های شطرنج
  • ساختن کره جغرافیایی
  • ساختن آلات و افزارهای رصدی همانند سه میله، شاغول و…

ابوریحان بیرونی پس از زحمات زیادی که طی حدودا هفتاد و هشت سال در راه کشف علوم و تالیفات خود کشید، در سال ۴۴۲ هجری قمری در غزنی دیده از جهان فروبست و در همان شهر در افغانسانا کنونی به خاک سپرده شد.

ابوریحان بیرونی

منبع:

1

برچسب ها :

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!

کل :
میانگین :
اشتراک در
اطلاع از
guest

0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x