زندگینامه امام سجاد علیه السلام چهارمین امام شیعیان سرشار از اتفاقات مهم است. امام سجاد (ع) یکی از امامان حاضر در واقعه کربلا بوده است.
علی بن حسین بن علی بن ابیطالب، معروف به امام سجاد و زینالعابدین (۳۸-۹۵ قمری)، چهارمین امام شیعیان می باشند. مدت امامت ایشان ۳۵ سال بوده است. امام سجاد (ع) در واقعه کربلا حاضر بودند ولی به علت بیماری در جنگ شرکت نداشتند. لشکر عمر بن سعد پس از شهادت امام حسین (ع) او را همراه اسیران کربلا به کوفه و شام بردند. خطبه امام سجاد(ع) در شام باعث آگاهی مردم از جایگاه اهل بیت شد.
زندگینامه امام سجاد (ع)
- نام: علی بن حسین
- پدر: امام حسین (ع)
- مادر: شهربانو
- تاریخ ولادت: ۵ شعبان یا ۱۵ جمادی الثانی، ۳۸ق.
- محل تولد: مدینه
- مدت امامت: ۳۴ سال (۶۱ تا ۹۵ق)
- تاریخ شهادت: ۱۲ یا ۲۵ محرم، ۹۵ق
- مدفن: قبرستان بقیع
- کنیه: ابوالحسن، ابوالحسین، ابومحمد، ابوعبداللّه
- القاب: سجاد، زین العابدین، سیدالساجدین، ذوالثفنات،
- همسران: ام عبدالله و …
- فرزندان: محمد، عبدالله، حسن، حسین اکبر، زید، عمر، حسین اصغر، عبدالرحمن، سلیمان، علی، خدیجه، محمد اصغر، فاطمه، علّیه، ام کلثوم
حضرت امام سجاد (ع) در مدینه به دنیا آمدند. بیشتر منابع، تاریخ تولد ایشان را سال ۳۸ هجری ذکر کردهاند. گفته میشود که مادر امام سجاد (ع) شهربانو، دختر یزگرد، آخرین پادشاه ساسانی بوده است. بر اساس برخی روایتها مادر آن امام، در زمان خلفا به عنوان اسیر به مدینه آورده شد که خلیفه دوم میخواست او را بفروشد اما امام علی (ع) پیشنهاد داد تا از او بخواهند شوهر دلخواهش را از بین جوانان مسلمان انتخاب کند و جهازش را بیت المال بدهد. عمر این پیشنهاد را پذیرفت و شهربانو امام حسین (ع) را انتخاب کرد.
زندگینامه امام سجاد (ع)
دوران امامت امام سجاد (ع)
آغاز امامت امام سجاد (ع) به سال ۶۱ هجری قمری است و امامت ایشان ۳۵ سال به طول انجامید. دوران امامت امام سجاد (ع) توأم با اختناق شدید و سخت گیریهای حاکمان بنی امیه علیه شیعیان بود؛ به گونهای که بنا به روایتی در ابتدای امر تنها اصحاب آن حضرت پنج تن بودهاند که این خود دلالت بر وضعیت خاص آن زمان میکند. امام سجاد (ع) در این دورانِ سخت به تربیت شاگردانی چند میپردازد که از جمله سعید بن جبیر، سعید بن مسیب، محمد بن جبیر بن مطعم، یحیی بن امالطول و ابوخالد کابلی میباشند.
با شهادت امام حسین (ع) و با قیام مختار، اکثریت شیعیان رو به مختار گردانیدند و مختار نیز قیام خود را به نیابت محمد حنفیه فرزند دیگر امام علی (ع) عنوان میکرد. در این هنگام بود که بحث حق جانشینی و اینکه آیا امامت حق امام سجاد (ع) است یا محمد حنفیه بالا گرفت.
محمد حنفیه مرد شجاع و پارسایی بود که عدهٔ زیادی به امامتش اعتقاد داشتند. عدهٔ دیگری اما امام سجاد (ع) را امام دانسته معتقد بودند امام حسین (ع) ایشان را به عنوان امام بعدی انتخاب کرده است. محمد حنفیه میگفت او به امامت سزاوارتر است چون پسر علی بن ابی طالب (ع) میباشد. گفته میشود که پس از مرگ ابن زبیر، حاکم مدینه، محمد حنفیه و امام سجاد (ع) توافق کردند به مکه رفته مقابل حجرالاسود ایستاده برای دریافت نشانهای از طرف خداوند دعا کنند. ابتدا محمد دعا کرد اما جوابی نیامد. سپس امام سجاد (ع) دست به دعا برداشت که بر اساس این روایت، حجر الاسود شروع به تکان خوردن کرد طوری که نزدیک بود از روی دیوار بیفتد، و با زبان فصیح عربی به حرف آمده شهادت داد که امام سجاد (ع) امام و جانشین واقعی امام حسین (ع) است.
امام سجاد (ع) در واقعه کربلا
امام سجاد (ع) در واقعه کربلا و در روزی که امام حسین (ع) و یارانش به شهادت رسیدند، به شدت بیمار بود به گونهای که در مواردی که میخواستند او را به قتل برسانند، عدهای گفتند: او را همین بیماری که دارد کفایت میکند.
خلاصه زندگینامه امام سجاد (ع)
امام سجاد (ع) پس از واقعه کربلا
اسرای کربلا در کوفه
پس از واقعه کربلا، اهل بیت امام حسین (ع) را به اسیری گرفتند و روانه کوفه و شام کردند. هنگام بردن اسیران از کربلا به کوفه، بر گردن امام سجاد(ع) غل و زنجیر نهادند و چون بیمار بود و نمیتوانست خود را بر پشت شتر نگاهدارد هر دو پای او را بر شکم شتر بستند.
بنابر برخی گزارشها، امام سجاد(ع) در کوفه خطبهای ایراد کرده است؛ ولی توجه به شرائط کوفه و سختگیری و بیرحمی مأموران حکومت و بیم کوفیان از آنان، پذیرفتن چنین گزارشی را دشوار میسازد. سخنان امام سجاد(ع) در خطبه کوفه، به خطبه او در مسجد دمشق بسیار شبیه است. از این رو احتمال میرود که با گذشت زمان راویان حادثهها را با هم آمیخته باشند.
در هر حال، ابن زیاد، امام سجاد(ع) و سایر اسیران کربلا را در زندان نگاه داشت و نامهای به شام نوشت و از یزید کسب تکلیف کرد. یزید پاسخ داد، اسیران و سرهای شهیدان کربلا را به شام بفرستد. ابن زیاد، امام سجاد (ع) را غل بر گردن نهاد و با اسیران همراه مُحَفّر بن ثَعلبه روانه دمشق کرد.
اسرای کربلا در شام
امام سجاد (ع) در مسجد شام سخنانی فرمود و خود و پدر و جد خویش را به مردم شناساند و به شامیان گفت که آنچه یزید و کارگزاران او بر زبانها انداختهاند درست نیست. پدر او خارجی نیست و نمیخواسته است جمعیت مسلمانان را بر هم بزند، و در بلاد اسلام فتنه برانگیزد. او برای حق و به دعوت مسلمانان به پاخاست تا دین را از بدعتهایی که در آن پدید شده بزداید و به سادگی و نزاهت عصر جدّ خود برساند.
امام سجاد (ع) بعد از دوران اسارت
به نوشته شیخ مفید سرانجام خاندان امام حسین (ع) روز اربعین از شام به سوی مدینه حرکت کرد. امام سجاد (ع) که تا ۳۴ سال پس از واقعه کربلا زنده بود، همواره تلاش میکرد یاد و خاطره شهدای کربلا را زنده نگه دارد. امام هر گاه آب مینوشید به یاد پدر بود و بر مصایب امام حسین (ع) گریه میکرد و اشک میریخت.
در روایتی از امام صادق (ع) آمده است، «امام زین العابدین (ع) چهل سال بر پدر بزرگوارش گریه کرد، در حالی که روزها روزه بود و شبها به نماز میایستاد، هنگام افطار که غلام حضرت برای ایشان آب و غذا میبرد، و عرض میکرد بفرمایید، حضرت میفرمود: فرزند رسول خدا گرسنه کشته شد! فرزند رسول خدا تشنه کشته شد! و پیوسته این سخن را تکرار میکرد و گریه میکرد به گونهای که اشکهای آن حضرت با آب و غذایش مخلوط میشد. پیوسته این گونه بود تا رحلت کرد.
داستان و خلاصه زندگینامه امام سجاد
موقعیت اجتماعی امام سجاد (ع)
امام سجاد (ع) مورد احترام خاص و عام بود. علاوه بر پیروانش که ایشان را امام چهارم میدانستند، فقهای هفت گانهٔ مدینه هم برایش احترام زیادی قائل بودند. از جملهٔ این فقها و محدثان میتوان از زهری و سعید بن مسیب نام برد که هر چند به دستگاه بنی امیه وابسته بودند اما دست از تحسین وی برنمیداشتند.
فرزندان امام سجاد (ع)
شیخ مفید اولاد امام سجاد (ع) را پانزده نفر ذکر کرده است که امام محمد باقر (ع) که مادرش امّ عبدالله بنت حسن بوده یکی از آنان است.
شهادت امام سجاد (ع)
در روایات شیعه آمده است که امام سجاد (ع) با زهر ولید بن عبدالملک کشته شد. تاریخ شهادت امام سجاد (ع) سال ۹۴ یا ۹۵ هجری قمری است؛ ایشان در قبرستان بقیع کنار قبر امام حسن مجتبی (ع) مدفون است.
بعد از شهادت امام سجاد (ع) فقرای مدینه متوجه شدند که زندگی آنها به وسیلهٔ آن امام تأمین میشده است. امام سجاد (ع) شبانه کیسههای سنگین آذوقه را بر دوش میکشید و به درب خانهٔ حدود صد خانوار از مردم مدینه می برد در حالی که چهره اش را پوشیده بود تا شناخته نشود.
زندگینامه امام سجاد
خلاصه زندگینامه حضرت علی اکبر (ع) از ولادت تا شهادت
حضرت علی اکبر (ع) فرزند امام حسین (ع) در روز یازدهم ماه شعبان به دنیا آمد. او را شبیهترین فرد از نظر اخلاق و رفتار به پیامبر (ص) میدانند. حضرت علی اکبر (ع) اولین شهید از طایفه بنیهاشم در روز عاشورا بود. در این مطلب به جزئیات مربوط به زندگینامه حضرت علی اکبر خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.
اگر درباره زندگینامه حضرت علی اکبر (ع) به دنبال منبعی میگردید که همه سؤالاتتان را جواب بدهد به شما پیشنهاد میکنیم که این مقاله ستاره را از دست ندهید. قرار است در این مقاله با تاریخ تولد و شهادت، خانواده، ویژگیهای ظاهری و بسیاری دیگر از خصوصیات و جزئیات زندگینامه حضرت علی اکبر (ع) آشنا بشوید و بدانید که در روز عاشورا چه نقشی داشته است.
زندگینامه حضرت علی اکبر از تولد
حضرت علی اکبر (ع) در روز ۱۱ ماه شعبان سال ۳۳ هجری قمری (بنا به روایاتی سال ۴۳ هجری قمری) همزمان با دوران خلافت عثمان (خلیفه سوم راشدین) در شهر مدینه به دنیا آمد.
والدین حضرت علی اکبر (ع)
حضرت علی اکبر (ع) فرزند ارشد امام حسین (ع) است و نام مادر ایشان لیلی بنت ابی مره بن عروه بن مسعود ثقفی بوده است.
فضائل حضرت علی اکبر (ع)
در مورد خصوصیات ظاهری حضرت علی اکبر (ع) نقل است که:
«وی جوانی خوشچهره، زیبا، خوشزبان و دلیر بود و از جهت سیرت و خلقوخوی و صباحت رخسار، شبیهترین مردم به پیامبر اکرم (ص) بود و شجاعت و رزمندگی را از جدش علی ابن ابیطالب (ع) به ارث برده و جامع کمالات، محامد و محاسن بود.»
همسر حضرت علی اکبر (ع)
در بعضی از زیارتها آمده است که: «السلام علی اولادک» و این به معنای آن است که حضرت علی اکبر (ع) زن و فرزند داشته است. در بعضی از مقاتل هم آمده است که فرزندان او در کربلا و در زیر مرکبها به شهادت رسیدهاند. با این حال در منابع مختلف تاریخی نامی از همسر حضرت علی اکبر (ع) ذکر نشده است.
قول ضعیفی هم وجود دارد که معتقد است حضرت علی اکبر (ع) ازدواج نکرده بود.
حضرت علی اکبر در کربلا
عقبه بن سمعان میگوید:
«هنگامی که (در مسیر رسیدن به کربلا) از منزلگاه قصر بنی مقاتل کوچ کردیم و ساعتی راه رفتیم حضرت امام حسین (ع) بر روی اسب به خواب رفته و هنگامی که بیدار شد فرمود: اِنا لله و اِنا اِلیه راجِعُون وَ الَحمدُ لِله رَبِ العالَمینَ؛ و این کلمات را دو یا سه بار تکرار فرمودند. حضرت علی اکبر (ع) از پدر علت گفتن آیه استرجاع را پرسیدند. حضرت فرمود: ای پسر جانم، در عالم خواب دیدم مردی سوار بر اسب میگوید: این قوم میروند و مرگ بهسوی ایشان میآید. پس دانستم که خبر مرگ ما را میدهد. حضرت علی اکبر (ع) عرض کرد: ای پدر بزرگوار، خدا روز بد نصیب شما نفرماید. مگر ما بر حق نیستیم؟ امام فرمود: بلی ما بر حقیم. عرض کرد: پس ما از مرگ ترسی نداریم، چون بر حق هستیم.»
حضرت علی اکبر (ع) در روز عاشورا حضور فعال داشت و همواره در کنار پدرش امام حسین (ع) بود. حضرت علی اکبر (ع) اولین شهید کربلا از خاندان امام حسین (ع) و طایفه بنیهاشم بود و توانست در زمان مبارزه ۲۰۰ نفر از سپاهیان عمر سعد را به هلاکت برساند. در نهایت ممره بن منقذ عبدی ضربهای را به سر ایشان وارد کرد و بعد از آن سایر سپاهیان دشمن هجوم آوردند و او را به شهادت رساندند.
شیخ جعفر شوشتری نوشته است:
«اباعبدالله الحسین (ع) هنگامی که علی اکبر را به میدان میفرستاد، به لشگر خطاب کرد و فرمود: «یا قوم، هولاءِ قد برز علیهم غلام، اَشبهُ الناس خَلقاً و خُلقاً و منطقاً برسولالله و کنا اذا اشتقنا الی رؤیة نبیک نظرنا الی»؛ ای قوم، شما شاهد باشید، پسری را به میدان میفرستم، که شبیهترین مردم از نظر خلقوخوی و منطق به رسولالله (ص) است. بدانید هر زمان ما دلمان برای رسولالله (ص) تنگ میشد نگاه به وجه این پسر میکردیم.»
در قسمتی از زیارتنامه حضرت علی اکبر (ع) آمده است:
«سلام بر تو ای راستگو، ای شهید گرامی، ای سرور پیشگام در جنگ که با سعادت زندگی کردی و با سعادت به شهادت رسیدی، ای کسی که در دنیا جز از کارهای نیک بهرهمند نگشتی و جز به تجارتی سودمند مشغول نشدی.»
شهادت حضرت علی اکبر (ع) در چه سنی بود؟
بر اساس بعضی از نقلهای تاریخی حضرت علی اکبر (ع) هنگام شهادت ۲۵ سال یا ۲۸ سال داشته است. حتی بعضی گفتهاند که او در روز عاشورا ۱۸ یا ۱۹ سال داشته است.
محل دفن حضرت علی اکبر (ع)
مقبره حضرت علی اکبر (ع) در شهر کربلا و در پایین پای امام حسین (ع) است و دلیل شش گوشه بودن ضریح امام حسین (ع) هم همین موضوع است. ضمناً بهتر است بدانید سلامی که در زیارت عاشورا به «علی بن الحسین» داده میشود مربوط به ایشان است.
زندگی حضرت علی اکبر
منبع: