تفاوت دادگاه تجدید نظر و دیوان عالی و قوه قضاییه فرانسه:
دادگاه تجدید نظر پرونده را دوبار محدود میکند در حالی که این قانون درست وصحیح اعلام شده و اینکه تشریفات دادرسی درست انجام شده نظر میدهد. ولی دیوان عالی تمیز پرونده. موضوع. دیوان عالی تمیز فقط در مورد اینکه درست قانون عنوان شده اظهار نظر میکند و ایجاد نقش فرجامی دارد. و بعد از دادگاه تجدید نظر میکند و همچنین ایجاد رویه در بین دادگاه ها نسبت به تلقی وتقسیم قانون .
دیو ان عالی تمییز مرجع تفسیر قوانین هم هست.
دیوان عالی تمییز به عنوان بالاترین مرجع قضایی فرانسه هستش
مثلا اگر دادگاهی حکمی بدهد و دادگاه تمییز ابطال کند. برای رای مجددا باید به دادگاه هم عرض صادر شود.
دادگاه هم عرض اگر رای دیوان را قبول کرد. بر اساسش رای صادر میکند و اگر نپذیرفت مجددا به دیوان بازگردانده میشود. و این بار در حضور یک هییت که در دیوان حضور دارند در حضور 25 قاضی رسیدگی میکنند.
چنانچه ان هیت نظر دیوان را بپذیرد رای صادر و نیاز به فرجام خواهی نیست. و چنانچه هیت رای را نپذیرفت جهت بررسی به دادگاه هم عرض دیگری صادر میکند. دادگاه موظف است که دیگر نظر دیوان را بپذیرد ولی در جایی که اختلاف نظر پیش میاید بین دیوان ودادگاه. دادگاه باید نظر دیوان را بپذیرند.
شورای دولتی در فرانسه عالی ترین دادگاه اداری در فرانسه است.
بیشتر قضاتی که در این هیت انتخاب میشوند غیر حقوقی هستند و از طرف اتحادیه های مربوط به خودشان افتخاری غیر موظف کار میکنند.
قوه مقننه و هیئت دولت فرانسه.
نخست وزیر توسط چه کسی انتخاب میشود؟ نخست وزیر را خود رییس جمهور انتخاب و وزارت خانه مستقل ندارد.
اعضای پارلمان از مسولیت پارلمانی کامل برخوردار هستند یعنی چه؟
نمایندگان مثل مردم عادی در رابطه با قانون در قوه قضایشان محاکمه نمیشوند و مسوولیت دیپلماتیک وقضایی دارند. به خاطر جایگاه سیاسی.
بازداشت انها در چه صورت امکان پذیر است؟ اگر مرتکب چه جنایتی شوند؟
اگر مرتکب جرم یا جنایت شوند بازداشت انها فقط با اجازه مجلس امکان پذیر است ودر صورت محکومیت مشروط یا قطعی بازداشت وحبسشان نیاز به مجوز نیست
یک سری اختیارات دارد مجلس فرانسه بهش میگویند اختیارات تجویزی منظور از اختیارات تجویزی چیست؟
نظارت پارلمان در قوه مجریه تنها محدود به بعد از عمل نیست وگاهی اوقات به قبل از عمل تحقق پیدا میکند وبه صورت ضرورت باید حتما از مجلس مجوز گرفت اختیارات تجویزی یعنی اختیار اون عمل را مجلس باید صادر بکند
تایید معاهدات. اعلان جنگ و حکومت نظامی باید حتما از مجلس اجازه بگیرند. مثل ایران که بعضی از معاهدات توسط رییس جمهور قانون ساز هست وباید یه تایید یا مجوز مجلس باشد.
فرانسه از مجلس ملی و سنا تشکیل شده است. مجلس ملی 577 عضو دارد که با رای همگانی و مستقیم مردم انتخاب میشود
دوره نمایندگی در مجلس 5 سال است و در مجلس سنا9 سال است ومجلس سنا 321 عضو دارد که بهشون سناتور گفته میشود بر خلاف نمایندگان مجلس ملی که از طرف مردم انتخاب میشوند نمایندگان سنا غیر مستقیم انتخاب میشوند و توسط هییت انتخابی در هر شهر است و بستگی به میزان جمعیت ان شهرستان دارد.
……
هییت انتخابات هر شهرستان از نمایندگان اون شهرستان در مجلس ملی. اعضای شورای شهرستان و منتخبین شورای شهر است با توجه به تعداد سناتور هایی که باید تعدادانها مشخص بشود متفاوت است. در مورد اعضای پارلمان اعم از اینکه نمایندگان مجلس ملی باشند یا سنا از مسئولیت پارلمانی یعنی عدم مسئولیت از تعرض بر اساس اصل عدم مسئولیت میشود نمایندگان مجلس به سبب عقاید یا آرایی که دارند در مقام ایفای وظایفشون نمیتوان مورد تعقیب و بازرسی قرار داد و یا بازداشت و زندانی کرد و به موجب اصل مصونیت از تعرض نمایندگان در صورت اتهام یا ارتکاب جرم از هرگونه تعقیب و توقیف مستثنا هستند پس هم عدم مسئولیت دارند هم مصونیت از تعرض دارند ولی اگر مرتکب جنحه یا جنایتی شوند به اجازه مجلس میشود آنها را بازداشت کرد و اگر جرمشون مشهود باشد می توان بازداشت شوند بدون اجازه مجلس.
اختیارات. اختیاراتی که مجلس دارد به خصوص قانون گذاری تقنینی است
اختیارات تقنینی. یعنی وضع قانون در صلاحیت انحصاری پارلمان قرار دارد به طور سنتی قلمرو قانون نامحدود و پارلمان از صلاحیت گام برخوردار است و پارلمان در هر موضوعی میتوانست قانون وضع بکند اما بعداً قانون اساسی فرانسه قلمرو را محدود کرد و مواردی که پارلمان صلاحیت قانون گذاری در خصوص آن ها رو دارد به صورت حصری بیان میکند مواردی که پارلمان به اونها به طور خاص می پردازد دو مورد است
1. موضوعاتی است که پارلمان آنها را بیان میکند عبارتند از سیاسی و اجتماعی تضمینات بنیادی مقرر برای آزادیهای عمومی و در مورد تابعیت و احوال شخصیه وصول مالیاتها نشر اسکناس احکام مربوط به نکاح ارث جرایم مجازات ها
در مورد اینها پارلمان احکام تفضیلی اش رو بیان میکند یعنی چی احکام تفضیلی؟ یعنی دولت انها را به همان صورت که تصویب شدن بدون نیاز به ایین نامه اجرایی به اجرا در بیاورد
2. شامل موضوعاتی است که پارلمان به بیان وصول کلی در خصوص آنها اکتفاء می کند یعنی تعیین جزئیات و تنظیم احکام تفصیلی آنها در چارچوب اصول مقرر به وسیله قانون در صلاحیت دولت است یعنی جزئیاتش اون با دولت است دولت میتواند در مورد اونها آییننامههای اجرایی صادر بکند مثل سازمان دادن دفاع ملی در مورد آموزش و پرورش در مورد وقوع می و تعهدات مدنی و تجاری در مورد حقوق کار تامین اجتماعی دولت می تواند در این ها دخالت کند
در مورد وضع قانون که هم نخست وزیر و هم نمایندگان هر کدام از دومجلس حق ابتکار و پیشنهاد قانون را دارند
اما برای تصویب قانون موافقت هر دو مجلس یعنی مجلس نمایندگان و سنا ضرورت دارد. درمورد تصویب قوانین میشه سه تا وضعیت را در نظر گرفت مجلسی که طرح لایه های به آن تقدیم شده متن پیشنهادی را در اولین بررسی تصویب میکند همان متن عیناً به تصویب مجلس دیگر هم میرسد در این صورت روند تصویب قانون پایان میپذیرد و قانون تصویب شده برای ریاست جمهوری ارسال میشود این مرحله اول است
در در مورد قوانینی که بلافاصله توسط مجلس تصویب نی شود وضعیتی است که طرح یا لایحه ای تصویب شده را در اولین بررسی تصویب می کند اما مجلس دیگر مثلاً سنا متن ارائه شده را اصلاح میکند
در این صورت در دوباره به مجلس اول بازگردانده می شود که به این حالت گردش گهوارهای قوانین در پارلمان گفته می شود یعنی آمده شد بین مجلس ملی و سنا این را می شود در ایران هم پیدا کرد. مجلس با شورای نگهبان مجلس قانون را به شورای نگهبان می فرستد و شورای نگهبان قبول میکند به مجلس میتواند برای تشخیص مصلحت نظام ارسال کند اینجا دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام باید تشخيص بدهد.
وضعیت سوم.
امکان دارد بعد از بررسی مجدد متن لایحه یا تر اختلاف همچنان ادامه پیدا کند در فرانسه نخست وزیر برای حل اختلاف تقاضای تشکیل یک کمیسیون مشترک میدهند و هفت نماینده از مجلس ملی و هفت سناتور که در این صورت متن توافقی به قانون در میاید در غیر اینصورت از دو مجلس میخواهند مسئله رو بین خودشان حل کنند که در صورت ادامه اختلاف بر اساس اصل 45 ق ا فرانسه از مجلس ملی خواسته میشود خود رای قطعی رو اجرا کند.
اختیارات نظارتی پارلمان از طریق زیر اجرا می گردد
1.به کار شهروندان هست یعنی در قانون اساسی هر چند در این مورد پیش بینی نشده است. ولی به موجب آیین نامه های داخلی خود پارلمان هر شهروندی می تواند شکایت کتبی و امضا شد ه خودش را خطاب به رئیس مجلس ملی یا مجلس سنا ارسال یا به وسیله یک نماینده سناتور تسلیم کند. شکایت به کمیسیون ذی صلاح ارجاع می شود کمیسیون هم بعد از بررسی در صورت لزوم آن را به وزیر منعکس و یا به مجلس تقدیم می کند اگر از ابتکار پارلمان باشد از طریق سوالات شفاهی و کتبی از وزرا می تواند در جریان امور دولت قرار بگیرد و همچنین از جمله اختیارات نظارتی مجلس مسئولیت سیاسی دولت هم هست طرح مسئوليت دولت که اقتدار پارلمان نشان داده می شود وزرا هم مانند نخست وزیر بعد از انتخاب شدن باید از مجلس ملی رای اعتماد بگیرند
2.در مورد نخست وزیر مدت زمان مشخصی در نظر گرفته نشده است. اما می تواند استفا خود را تقدیم پارلمان کند یا با شروع دوره جدید قانون گذاری مجلس استفا خودش را ارائه بدهد. یا بنا به دلایل شخصی اگر نخست وزیر با ارائه برنامه ای به پارلمان مسئولیتش مطرح بشود و پارلمان به برنامه دولت نخست وزیر رای مثبت ندهد در این صورت نخست وزیر استفا را تقدیم خواهد کرد یعنی مدت زملن مشخصی پیش بینی نشده است.
کلمات کلیدی : حقوق تطبیقی – نظام ها – آثار – تعاریف
منبع : کتاب حقوق تطبیقی