رشته علوم ورزشی: ورزش از دیرباز در تمدن های بشری وجود داشته و نمی توان تاریخ دقیقی برای پیدایش ورزش کردن در نظر گرفت؛ با وجود این بعضی از نظریه پردازان ورزش را به یونان منتسب می کنند که از دیرباز چابکی و قدرت بدنی امتیاز و ارزش به شمار می رفته است.
در آغاز ورزش در یونان بسیار خشن بوده و کم کم به سمت ورزش های ملایم تر نظیر ژیمناستیک رفته است. همچنین ایران نیز جزء اولین تمدن هایی است که برای ورزش احترام قائل بود و در نظام آموزشی خود، ورزش نیز جای داده بود. ورزش هایی که برای ایرانیان باستان اهمیت بسیاری داشت سوارکاری و تیراندازی بود که پسران از پنج سالگی آموزش آن را آغاز می کردند.
در ایران از دیرباز آموزش بعضی ورزش ها مثل کشتی و شنا و … وجود داشت اما آموزش ورزش به عنوان رشته دانشگاهی با تاسیس رشته تربیت بدنی در سال 1345 شمسی در دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه تهران بود. در سال 1367 دانشکده تربیت بدنی هویت مستقلی یافت و رشته های جدید تر و گسترده تری را به بخش آموزشی خود افزود. به تدریج تدریس علوم ورزشی در ایران گسترش یافت و در حال حاضر دانشگاه های مختلف اسران به ارائه رشته علوم ورزشی مشغول هستند.
رشته علوم ورزشی رشته ای بسیار گسترده است که سلامت انسان ها از سنین ابتدایی تا سنین بالاتر را مدنظر دارد و دانشجویان در کنارشناخت و مطالعه مختصر مسائل مربوط به سلامت روح و روان (که اساس علوم انسانی است)، به مطالعه مسائل مربوط به جسم نیز می پردازد و برای سلامت جسم و جان راهکارهایی را ارائه می دهد.
برخی افراد تصور می کنند که این رشته سطحی است و صرفا ورزش کردن را در بر می گیرد؛ این در حالی است که رشته علوم ورزشی به آموزش و پرورش افراد در زمینه های بهداشت فردی و اجتماعی می پردازد.
درواقع می توان گفت رشته علوم ورزشی تلفیقی از دانش تجربی و انسانی است و از سویی به مطالعه مسائل فیزیولوژی بدن انسان و راه های بهبود آن می پردازد و از سوی دیگر ناظر به مسائل تربیتی و پرورشی انسان است و به علوم تربیتی نزدیک می شود. همچنین رشته علوم ورزشی به دنبال پیشگیری از بعضی نارسایی ها و اختلال های جسمانی است.
رشته علوم ورزشی یکی از رشته های جذاب مشترک بین گروه های آزمایشی کنکور سراسری است و موفقیت در این رشته بسیار به علاقه مندی فرد به ورزش وابسته است. چراکه بخش عمده ای از رشته علوم ورزشی عملی است و برای کسی که به ورزش علاقه ندارد، گذراندن این واحدهای درسی دشوار است. علاه بر این داشتن جسم سالم و به دور از معلولیت ها برای موفقیت در این رشته ضروری است تا بتوانند بخش های عملی را بیاموزند.
یکی از مهم ترین مزایای رشته علوم ورزشی داشتن بدنی سالم است؛ چراکه بخش زیادی از وقت دانشجویان این رشته صرف ورزش کردن است. همچنین آن ها با بدن خود و راه های حفظ سلامتی آشنا شوند و می توانند با آگاهی از سلامتی خود و دیگران حراست کنند. همچنین این رشته به نسبت بعضی از رشته های علوم انسانی از بازار کار نسبتا خوبی برخوردار است.
یکی از معایب رشته علوم ورزشی اینست که در حین فعالیت های ورزشی، فرد ممکن است دچار آسیب های جسمانی شود و مدتی از کار و فعالیت باز بماند. همچنین در بعضی از نقاط ایران درآمد دریافتی کارشناسان ورزشی در بخش های خصوصی و سالن های ورزشی کم است.
رشته علوم ورزشی به نسبت بسیاری از رشته های علوم انسانی در وضعیت شغلی بهتری قرار دارد و فارغ التحصیلان رشته علوم ورزشی می توانند با توجه به مهارت خود وارد بازار کار شوند. فارغ التحصیلان رشته علوم ورزشی می توانند وزارت ورزش، وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، و سایر وزارتخانه ها، دانشگاه ها، مراکز ورزشی و درمانی جانبازان، توانبخشی ها، فدراسیون های رشته های مختلف ورزشی، سازمان ها و ارگان های مختلف دولتی به عنوان مربی ورزشی یا کارشناس ورزشی مشغول به کار شوند.
همچنین آن ها می توانند در سالن های ورزشی و باشگاه ها به عنوان مربی به افراد آموزش دهند. در صورت داشتن شرایط و سرمایه کافی، دانش آموختگان رشته علوم ورزشی می توانند کسب و کار خود را شروع کنند و باشگاه ورزشی تاسیس کنند.
رشته علوم ورزشی در کنکور سراسری در زیرگروه 5 قرار دارد و مهم ترین درس های رشته علوم ورزشی در آزمون سراسری، ریاضی و علوم اجتماعی، و روانشناسی است. ضریب دروس در کنکور سراسری برای رشته علوم ورزشی عبارتند از؛
رشته علوم ورزشی و تربیت بدنی تشابهات بسیاری با یکدیگر دارند؛ چراکه از یک علم نشات می گیرند. با وجود این تفاوت هایی جزئی بین آن ها وجود دارد. رشته تربیت بدنی مجموعه ای از فعالیت های بدنی و ورزشی است که به صورت فیزیکی صورت می گیرد.
در حالیکه رشته علوم ورزشی علاوه بر بخش های عملی و فعالیت های فیزیکی، به مطالعه مباحث تئوری مربوط به ورزش و علم ورزش نیز می پردازد. همچنین به دلیل گستردگی محتوایی رشته علوم ورزشی نسبت به تربیت بدنی، فارغ التحصیلان رشته علوم ورزشی بازار کار بهتری دارند و می توانند در حوزه های مشاوره ای نیز ورود کنند.
دوره تحصیل رشته علوم ورزشی 4 ساله و معادل 8 ترم تحصیلی است. دانشجویان رشته علوم ورزشی موظف به گذراندن 130 واحد درسی در دوره کارشناسی هستند.
دانشجویان رشته علوم ورزشی باید 4 درس از دروس انتخابی عملی و 4 درس از دروس انتخابی نظری را انتخاب کنند و بگذرانند.
دانشگاه های دولتی پذیرنده رشته علوم ورزشی عبارتند از؛
همچنین این رشته در سایر دانشگاه های غیرانتفاعی، پیام نور، و آزاد نیز وجود دارد و هرساله دانشجو می پذیرد.
رشته علوم ورزشی در مقاطع بالاتر کارشناسی ارشد و دکتری نیز در ایران تدریس می شود و فارغ التحصیلان رشته علوم ورزشی می توانند در آزمون کارشناسی ارشد شرکت کنند و با کسب نمره لازم و انتخاب رشته در گرایش های مختلف روانشناسی ورزشی، فیزیولوژی ورزشی ، بیومکانیک ورزشی، رفتار حرکتی، آسیب شناسی و حرکات اصلاحی، و مدیریت ورزشی ادامه تحصیل دهند. هریک گرایش های رشته علوم ورزشی در مقطع کارشناسی ارشد دارای گرایش است.
منبع: