سندرم ری (Reye’s syndrome) نوعی بیماری نادر اما جدی است که معمولا پس از عفونت یا بیماری ویروسی کودکان و نوجوانان را درگیر میکند، بهخصوص اگر از آسپرین برای رفع علائم بیماریشان استفاده شده باشد. سندورم ری مغز، خون و کبد را درگیر میکند و اگر بهموقع درمان نشود، میتواند زندگی فرد را تهدید کند. در ادامه بیشتر با سندرم ری، علت ایجادش، علائم و راههای تشخیص و درمان آن آشنا میشویم، سپس به سؤالات رایج درباره این بیماری پاسخ میدهیم.
سندرم ری چیست؟
سندرم ری نوعی بیماری نادر است که بعد از عفونت یا بیماری ویروسی مثل آنفولانزا یا آبلهمرغان موجب ورم مغز یا کاهش عملکرد کبد میشود. این بیماری در بین کودکانی شایعتر است که از آسپرین برای رفع علائم بیماری استفاده میکنند و یک هفته بعد از شروع بیماری ویروسی یا عفونی شدت میگیرد.
علت سندرم ری
هرچند ممکن است مصرف آسپرین موجب ایجاد سندرم ری در کودکان شود، علت اصلی این سندرم هنوز مشخص نیست. بر اساس تحقیقات، آسیب میتوکندریایی موجب افزایش فعالیت این سندرم در کبد میشود. میتوکندری بخشی از سلول است که انرژی تولید میکند و نیروگاه سلول نامیده میشود. کاهش فعالیت میتوکندری روی عملکرد کبد اثر میگذارد و علائم بیماری را ایجاد میکند. علت آسیب میتوکندری مشخص نیست، اما این آسیب موجب افزایش آمونیاک خون میشود و ورم و افزایش فشار مغزی را به همراه دارد.
به نظر میرسد سندروم ری وقتی ایجاد میشود که از آسپرین برای درمان بیماریهای عفونی کودکان استفاده میشود، بهخصوص کودکان مبتلا به اختلال اکسیداسیون اسیدچرب. اختلال اکسیداسیون اسیدچرب نوعی اختلال متابولیک ارثی است که بهعلت فقدان یا ناکارآمدی آنزیمی ایجاد میشود و به سبب آن اسیدچرب نمیشکند. برای تشخیص این بیماری باید آزمایش انجام شود.
هرچند مصرف آسپرین برای افراد بالای ۳ سال تأیید شده است، با توجه به ارتباط بین آسپرین و سندرم ری بهتر است برای این کودکان از استامینوفن و ایبوپروفن بهجای آسپرین استفاده کنید.
علائم سندرم ری
با توجه به اینکه بیماری چقدر کودک را درگیر کند، شدت علائم متفاوت است. اولین علامت این سندرم بیماری عفونی مثل سرماخوردگی، عفونت سیستم تنفسی فوقانی، آنفولانزا یا آبلهمرغان است. ۵ تا ۷ روز بعد از بروز علائم عفونت ویروسی، علائم بیماری ری بروز میکنند، از جمله:
- استفراغ؛
- احساس خستگی یا بیحالی؛
- اضطراب، گیجی، سردرگمی یا توهم؛
- تغییرات شخصیتی مثل پریشانی، تحریکپذیری یا مبارزهطلبی؛
- تنفس سریع.
علائم اولیه در کودکان زیر ۲ سال
- اسهال؛
- تنفس سریع.
علائم در کودکان بالای ۲ سال
- استفراغ مداوم؛
- خوابآلودگی یا بیحالی غیرعادی.
افزایش فشار جمجمه موجب تغییر عملکرد مغز میشود، همچنین بر نحوه عملکرد کبد اثر میگذارد. از طرفی با افزایش میزان آمونیاک خون و افزایش اسیدیشدن خون، میزان قند خون کاهش پیدا میکند.
علائم شدید سندرم ری
- تشنج؛
- کما؛
- کاهش هوشیاری؛
- ضعف یا فلج دستها و پاها؛
- بیحالی شدید؛
- مشکل لختهشدن خون؛
- آمونیاک اضافی در خون.
اگر این علائم در طول بیماری ویروسی یا بلافاصله بعد از آن بروز کردند، سریع به پزشک مراجعه کنید زیرا ممکن است زندگی کودک در خطر باشد.
تشخیص سندرم ری
آزمایش خاصی برای تشخیص سندرم ری وجود ندارد. پزشک با توجه به وجود بیماری عفونی یا ویروسی و علائم سندرم ری مثل استفراغ و تغییر رفتار کودک این بیماری را تشخیص میدهد. همچنین ممکن است برای تأیید تشخیصش چند آزمایش تجویز کند، از جمله:
- بررسی میزان آمونیاک خون و سموم موجود در ادرار؛
- تصویربرداری ام.آر.آی (MRI) و سی.تی.اسکن برای بررسی مغز؛
- نمونهبرداری از کبد؛
- آزمایش مایع نخاعی برای بررسی مایع مغزینخاعی.
ممکن است سندروم ری علائمی مشابه بیماریهای دیگر داشته باشد و با آنها اشتباه گرفته شود، اما این اتفاق شایع نیست. برخی از این بیماریها عبارتاند از:
- آنسفالیت؛
- مننژیت؛
- دیابت؛
- سوءمصرف مواد؛
- مسمومیت غذایی؛
- سندرم مرگ ناگهانی نوزاد؛
- بیماریهای روانی.
درمان سندرم ری
درمان سندرم ری معمولا در بیمارستان انجام میشود و شامل محافظت از مغز کودک برای کاهش تورم، برطرفکردن آسیب کبدی و جراحت متابولیکی و جلوگیری از عوارض ریه است. بنابراین درمان عبارت است از:
- واردکردن لوله به نای برای افزایش تنفس یا استفاده از ونتیلاتور؛
- بالا نگهداشتن سر؛
- استفاده از دارو برای کاهش میزان آمونیاک خون؛
- مصرف داروهای مدر برای کاهش فشار مغزی و مایعات بدن؛
- بهکارگیری دارو برای حفظ میزان قند خون؛
- سیستم خنککننده برای کاهش دمای بدن؛
- مصرف ویتامین کا (K) و انتقال پلاسما برای بهبود لختهشدن خون.
اگر پزشک تشخیص دهد کودک دچار سندورم ری شده است، بلافاصله کودک را برای دریافت درمان مناسب در بخش مراقبتهای ویژه یا آی.سی.یو (ICU) بستری میکند و تیم پزشکی مراقبتها و بررسیهای لازم را انجام میدهند.
پیشگیری از سندرم ری
بین آسپرین و سندرم ری ارتباط وجود دارد، پس با ندادن آسپرین به کودک، بهخصوص کودکان زیر ۱۶ سال، میتوانید از این بیماری پیشگیری کنید. اگر کودک برای درمان بیماری به این دارو نیاز دارد، حتما با پزشک مشورت کنید.
سؤالات رایج
۱. سندرم ری چه افرادی را درگیر میکند؟
سندرم ری در درجه اول بیماری کودکان است، اما میتواند در هر سنی اتفاق بیفتد. این بیماری بیشتر در فصل پاییز و زمستان و در کودکان زیر ۱۸ سال دیده میشود.
۲. شیوع سندرم ری چقدر است؟
بهدلیل افزایش آگاهی، شیوع این بیماری در حال کاهش است. اگر کودکتان مریض شد، از آسپرین برای رفع علائم استفاده نکنید. واکسیناسیون آنفولانزا و آبلهمرغان برای جلوگیری از عفونت ویروسی مفیدند و آمار ابتلا به سندرم ری را کاهش میدهند.
۳. علائم سندرم ری در بدن کودک چگونه است؟
چون سندروم ری به مغز کودک فشار وارد میکند، ممکن است شخصیت او ناگهان تغییر کند. ممکن است کودک شاد شما به فعالیتهای دلخواهش توجهی نشان ندهد یا بابت مسائلی که معمولا مشکل محسوب نمیشوند عصبانی یا ناراحت شود. علائم اولیه این سندرم، مانند تغییر حالت روانی کودک، سبب تشخیص و درمان سریعتر میشود.
۴. آیا آسپرین موجب سندرم ری میشود؟
علت اصلی سندرم ری مشخص نیست، اما بر اساس بررسیها، احتمالا آسپرین موجب سندروم ری میشود و شدت علائم را بیشتر میکند. بنابراین قبل از اینکه هنگام بیماری ویروسی به کودکتان آسپرین بدهید، با پزشک مشورت کنید.
۵. آیا سندروم ری بعد از درمان عوارض جانبی دارد؟
بیشتر کودکان مبتلا به سندروم ری کاملا بهبود مییابند. البته اگر کودک ورم مغزی شدید داشته باشد، ممکن است دچار چنین عوارضی شود:
- کاهش حافظه؛
- مشکل یادگیری؛
- کاهش بینایی یا شنوایی؛
- مشکل تکلم؛
- دشواری حرکت یا انجام وظایف روزمره مانند لباسپوشیدن.
برای حمایت از این کودکان مراقبتهای تخصصی لازم است.
۶. چه مدت بعد از درمان سندرم ری کودک بهبود مییابد؟
با کاهش ورم مغز، کودک شروع به بهبودی میکند. ممکن است چند روز تا چند هفته زمان ببرد تا کودک از بیمارستان مرخص شود. پزشک شما را در جریان بهبودی کودک قرار میدهد.
۷. احتمال مرگ ناشی از سندروم ری چقدر است؟
این مسئله به شدت بیماری، ورم مغز و مقدار آمونیاک خون بستگی دارد. میزان مرگ در کودکان مبتلا به سندروم ری حدود ۲۱درصد است. این میزان برای تشخیص در مراحل اولیه بیماری (مرحله ۱) ۲درصد و برای بیماری در مراحل انتهایی (مرحله ۵) ۸۰درصد است. تشخیص و درمان بهموقع میزان زندهمانی را افزایشی چشمگیر میدهد.
کودکانی که علائم شدید سندرم ری در آنها بروز میکند ممکن است تا دوران بزرگسالی درگیر عوارض بیماری باشند، مثل آسیب مغزی، مشکلات شناختی، صرع، ضعف عضلانی و آسیب عصبی.
هشدار! این مطلب صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید
آغوشی نوزاد؛ مزایا و روش استفاده انواع آن
تا به حال والدینی را دیدهاید که نوزادشان را درون آغوشی نوزاد میگذارند و در همان حال به کارهایشان میرسند؟ شاید بهتر باشد که شما هم با این وسیله آشنا شوید، بهویژه اگر قرار است بهزودی بچهدار شوید. در این مقاله هرآنچه را که باید درباره این وسیله بدانید، نوشتهایم.
راهنمای مطالعه
آغوشی نوزاد چیست؟
آغوشیهای نوزاد که در مدلها و رنگهای مختلفی تولید میشوند، درست مانند کولهپشتیاند. والدین میتوانند کودکشان را در این وسیله بگذارند تا هم نوزاد همیشه کنارشان باشد و هم راحت به کارهای روزمرهشان برسند.
مزیت آغوشی نوزاد
اگر با پدر و مادرهایی صحبت کنید که از این وسیله استفاده میکنند، ممکن است در اقیانوسی بیپایان از مزایای آغوشی نوزاد غرقتان کنند، اما آیا علم هم این مزایا را تأیید میکند؟
هنوز درباره استفاده از آغوشی تحقیقات علمی زیادی انجام نشده است، اما تعداد افرادی که از آن استفاده میکنند و بهنظرشان مفید است روزبهروز بیشتر میشود. در ادامه، برخی از این مزایا را بررسی کردهایم.
۱. کاهش تعداد دفعات گریه نوزاد
یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای مراقبت از نوزاد، فهمیدن چگونه متوقفکردن گریههایش است. آغوشی به تمام گریههای نوزاد پایان نمیدهد، اما تعدادشان را کمتر میکند.
محققان در بررسیهای خود دریافتند نوزادان در آغوش والدین خود کمتر گریه و بدخلقی میکنند. علاوه بر این، حمل نوزاد بهمدت ۳ ساعت در روز موجب میشود که گریه و نقنقهای نوزاد هنگام غروب تا ۵۱درصد کاهش یابند. البته در این تحقیق نوزاد بهجای قرارگرفتن در آغوشی، فقط در آغوش والدین خود قرار میگرفت. بنابراین برای اثبات ارتباط مثبت استفاده از آغوشی و کاهش گریه او بررسیهای بیشتری لازم است.
۲. بهبود سلامتی
شواهد متعددی وجود دارند که تماس پوست به پوست سلامت نوزادان را بهبود میبخشد، بهویژه نوزادان نارس که قبل از ۳۷هفتگی متولد شدهاند. نوزادان نارس ممکن است از مزایای آغوشی نوزاد مثل روشی بهنام مراقبت کانگورویی بهرهمند شوند.
بر اساس تحقیقات وقتی نوزاد هنوز در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان است، نگهداشتنش نزدیک به بدن ممکن است ضربان قلب، دما و الگوهای تنفسی نوزاد را تنظیم کند، بهویژه بهوسیله آغوشیهای مخصوصی که برای تماس پوست به پوست نوزاد طراحی شدهاند.
برای درک کامل این ارتباط به بررسیهای بیشتری نیاز است، اما محققان نشان دادهاند که برای بهبودی سلامت نوزادان نارس که در بیمارستان بستری هستند به مراقبتهای کانگورویی نیاز است. البته هنوز مشخص نیست که روش کانگورویی وقتی نوزاد به خانه بازمیگردد هم مؤثر یا خیر.
۳. کمک به شیردهی
برخی معتقدند که آغوشی نوزاد برای شیردهی کمک مؤثری است، اما در این خصوص هنوز هیچ تحقیقی انجام نشده است. اگر به نوزاد شیر میدهید و از آغوشی استفاده میکنید، میتوانید در همان حال که نوزادتان را حمل میکنید به او شیر هم بدهید. آغوشی شیردهی نوزاد میتواند برای تغذیه نوزاد هنگام حرکت بسیار مفید باشد. شیردهی منظم نوزاد به حفظ یا بهبود مقدار شیر مادر کمک میکند.
۴. بهبود ارتباط نوزاد با والدین
معمولا ارتباط با نوزاد که هنوز نمیتواند حرف بزند بسیار سخت است. خوشبختانه عمل ساده درآغوشگرفتن نوزاد میتواند به تقویت این پیوند کمک کند. بنابراین با استفاده از آغوشی میتوانید سریعتر به نشانههای رفتاری نوزاد خود پی ببرید. مثلا ممکن است متوجه برخی از حرکات یا صداهایی شوید که یعنی او خسته یا گرسنه است یا باید پوشکش عوض شود. این ارتباط بین نوزاد و هر کسی که از آغوشی استفاده میکند برقرار میشود.
مزایای بهبود ارتباط نوزاد با والدین حتی تا دوران نوجوانی و سالهای اولیه بزرگسالی هم ادامه مییابد. در واقع استفاده از آغوشی میتواند آغازگر ارتباط نوزاد با والدین باشد.
۵. آسانشدن زندگی روزمره
وقتی مجبورید به دلیلی نوزادتان را بغل کنید، آغوشی باعث میشود بدون استفاده از دستها نوزادتان را در آغوش بگیرید. اینطوری میتوانید در حالی که نوزادتان را در آغوش دارید، به بیشتر کارهای روزمرهتان هم برسید.
امنیت نوزاد هنگام استفاده از آغوشی
استفاده از آغوشی نوزاد هم باید مانند سایر فعالیتهای مربوط به نوزاد بهروش صحیح انجام شود. موقع خرید آغوشی، باید دقت کنید که اندازهاش مناسب نوزادتان باشد، زیرا این محصول ممکن است خطر جراحت و بستریشدن در بیمارستان را برای نوزاد در پی داشته باشد. خطرات شایع استفاده از آغوشی آسیبدیدن کمر و گردن و بستهشدن راههای تنفس نوزاد هستند.
هر مدل آغوشیای که خریدید، ابتدا راهنمایش را مطالعه کنید. نوزادان هرچه بزرگتر میشوند، بیشتر به اطراف خود توجه و جنبوجوش میکنند، بنابراین با توجه به شرایط نوزادتان، آغوشی مناسب او را بخرید. همچنین اگر صاحب نوزاد دوقلو شدید، دو آغوشی بخرید و نوزادانتان را راحت حمل کنید.
نکات مهم موقع استفاده از آغوشی
۱. نوزاد را باید کاملا محکم در آغوش خود بگیرید که ناغافل به زمین نیفتد.
۲. صورت نوزاد باید روبهروی صورت خودتان باشد تا مدام مراقب تنفس او باشید. اینطوری حواستان به خلقوخویش هم خواهد بود.
۳. موقع استفاده از آغوشی، ببینید میتوانید سر نوزاد را بهراحتی ببوسید یا نه. اگر نمیتوانید، او را کمی جابهجا کنید و بالاتر بیاورید تا هر زمان که لازم بود، راحت بتوانید او را ببوسید.
۴. هنگام قراردادن نوزاد درون آغوشی مراقب باشید زیر چانه نوزاد بهاندازه ۲ انگشت خالی باشد و چانهاش بهسمت قفسه سینهاش متمایل نشده باشد. اگر بدن نوزاد در وضعیت عمودی، ستون فقراتش کمی خمیده و پاهایش بهحالت چمباتمه باشد، احتمال اینکه چانهاش به زیر بیفتد بسیار کم میشود.
۵. برای اینکه کمر نوزادتان در وضعیت مناسبی قرار بگیرد و صدمهای نبیند، باید آغوشی را در قسمت کمر او کاملا محکم کنید تا بین شما و کودکتان فاصلهای نباشد. البته آغوشی باید آنقدر شل باشد که در صورت لزوم بتوانید دستتان را داخلش ببرید.
در ضمن همانطور که به وضعیت بدن نوزادتان توجه دارید، باید به نحوه قرارگیری آغوشی دقت کنید تا بدن خودتان هم در وضعیت مناسبی قرار بگیرد. در غیر این صورت، ممکن است دچار کمردرد یا دردهای دیگر شوید.
انواع آغوشی نوزاد
انواع و اقسام آغوشی در بازار وجود دارد و با توجه به این عوامل باید آغوشی مناسب را انتخاب کنید:
- سن یا اندازه کودکتان؛
- اندازه بدن خودتان؛
- قیمت آغوشی نوزاد.
۱. آغوشی قنداقی نرم و بافتهشده
آغوشی قنداقی نرم تکهای پارچه از جنس پنبه و لاکرا یا اسپندکس است. گاهی به این آغوشی «قنداق کششی» هم گفته میشود. این قنداق نرم را باید دور بدنتان بپیچید و نوزاد را درون آن نگه دارید. این نوع آغوشی برای نوزادان کوچکتر مناسب است. قبل از استفاده از این آغوشی، روش نگهداشتن نوزاد را با استفاده از بالش تمرین کنید.
آغوشی قنداقی بافتهشده هم بسیار شبیه قنداقی نرم است. تفاوت این ۲ آغوشی قنداقی در جنس پارچه آنهاست. پارچه قنداقی بافتهشده سفتتر است و ساختاری محکمتر دارد. به همین دلیل این نوع آغوشی برای نوزادان بزرگتر یا کودکان نوپا مناسب است.
۲. آغوشی تسمهحلقهای
این نوع آغوشی یک تکه پارچه ساده است که از درون ۱ یا ۲ حلقه و سپس از روی شانه رد میشود. نوزاد را درون پارچه قرار میدهند که مانند جیبی نزدیک شکم مادر یا پدر است و سپس پارچه را تا نزدیک حلقه میکشند و محکم میکنند. استفاده از این نوع آغوشیها بسیار راحت و آسان است، اما گاهی ممکن است به شانهتان فشار بیاید، بهویژه اگر نوزادتان سنگین باشد یا از آغوشی بهمدت طولانی استفاده کرده باشید.
۳. آغوشی مه دای (Meh dai)
خاستگاه این آغوشی آسیاست و تکهای پارچه است که ۲ بندش به دور کمر و ۲ بندش به دور شانهها بسته میشوند. بندهای این نوع آغوشی معمولا پهن و مجهز به پد هستند تا استفاده از آنها راحت باشد.
این آغوشی برای نوزادان و کودکان عالی است و بهراحتی تنظیم میشود. این نوع آغوشی را هم از جلو میتوان بست و هم از پشت. اگرچه از این آغوشی میتوانید برای کودکان بزرگتر یا نوزادان درشتتر استفاده کنید، برای کودکانی که بیش از ۹ کیلوگرم وزن دارند اصلا مناسب نیست.
۴. آغوشی نوزاد با ساختار نرم
این آغوشی که استفاده از آن راحت و ساده است، با استفاده از تسمه و سگک و پد درست شده است و برای نوزادان و کودکان نوپا و حتی بزرگتر مناسب است. این نوع آغوشی معمولا برای گرفتن نوزاد در مقابل خود است، اما برخی از آنها هم طوری ساخته شدهاند که نوزاد پشت والدین قرار بگیرد. البته اگر افزونه مخصوص نوزادان خیلی کوچک را نداشته باشید، نمیتوانید از این آغوشی برای این نوزادان استفاده کنید.
منبع:
کلمات کلیدی : سندروم ری – آغوشی – فرزند سالم و شاد – مشاوره کودک