عدسی چشم انسان متشکل از آب و پروتئین می باشد تا نور به راحتی از آن عبور کند. برخی اوقات در اثر تغییر در قسمتی از این پروتئین ها، کدورت ایجاد می شود. این کدورت باعث می شود نور به خوبی به شبکیه نرسد و بینایی دچار اشکال شود این تغییر ساختار پروتئینی عدسی، آب مروارید نام دارد.
در مراحل ابتدایی آب مروارید ، مشکل بینایی شخص با کمک عینک و عدسی های بزرگ نما بهبود می یابد اما به مرور زمان و در مراحل حادتر، راهی جز جراحی برای درمان آن وجود ندارد.
زمان دقیق جراحی آب مروارید برای هر بیمار متفاوت است و بستگی به شرایط، نوع کار و فعالیت، میزان دقت و دید مورد نیاز انتظار خود شخص، از میزان بینایی دارد.
البته پس از مراجعه بیمار به چشم پزشک و انجام معاینات مربوطه در خصوص بهترین زمان عمل تصمیم گیری خواهد شد. غالباً انتظار و به تعویق انداختن زمان عمل جراحی آسیبی به چشم نمی رساند مگر در موارد خاصی که لنز متورم شده و آب سیاه ناشی از کاتاراکت ایجاد شود.
کسانی که دارای عارضه آب مروارید در هر دو چشم هستند نباید آنها را در یک روز جراحی کنند و می بایست به صورت جداگانه و در زمان های متفاوت عمل شوند.
تأخیر انداختن زمان عمل کاتاراکت باعث می شود که بینایی فرد به مرور زمان کاهش یابد و به حدی برسد که حتی در شمارش انگشتان هم ناتوان گردد.
همه مواردی که می بایست در مورد انواع مختلف آب مروارید (کاتاراکت) بدانید.
آیا واقعاً راه درمان آب مروارید (کاتاراکت) عمل جراحی است؟
عمل آب مروارید (کاتاراکت) یکی از رایج ترین، مرسوم ترین، بی خطر ترین و موفق ترین جراحی های چشمی است . اکثریت به اتفاق بیمارانی که جراحی کاتاراکت انجام می دهند بینایی مطلوبی پیدا می کنند مگر اینکه مشکل در شبکیه، قرنیه یا عصب بینایی داشته باشند.
پس از انجام جراحی کاتاراکت، چه زمانی بینایی طبیعی باز می گردد؟
چند روز بعد از عمل می توان فعالیت روزمره را از سرگرفت اما برگشت بینایی کامل شخص ممکن است مستلزم چند هفته زمان باشد.
چگونه می توان از چشم ها در برابر ابتلا به آب مروارید محافظت کرد ؟
حتی اگر به بسیاری از عوامل پیدایش آب مروارید توجه کنیم و پیشگیریهای لازم را داشته باشیم. اما معمولاً بروز آن ناشی از افزایش سندرم در بسیاری از اشخاص اجتناب ناپذیر است.
لذا بهتر است حداقل برای شناسایی علائم آن سالی یکبار علی الخصوص افراد بالای 50 سال برای انجام معاینات چشم پزشکی اقدام نمایند.
انواع آب مروارید ( کاتاراکت) :
آب مروارید مرکز عدسی =مرکزی ، هسته ای یا Nuclear Sclerosis:
آب مروارید مرکزی در ابتدای ابتلای چشم انسان، باعث نزدیک بینی و بهبود دید موقتی بیمار می شود. گاهی اوقات نیز این نوع از آب مروارید سبب دید دوتای یا چندتایی می گردد.
در مراحل پیشرفته و حاد آب مروارید مرکزی، رنگ عدسی زرد یا قهوه ای می شود و باعث می شود که بیمار در تشخیص رنگها از یکدیگر دچار اختلال شود.
آب مروارید کناره عدسی یا غشایی( Cortical Cataract ):
نوع غشائی معمولاً با به وجود آمدن رگه هایی در لبه بیرونی قشر عدسی شروع می شود . با حادتر شدن آن این رگه به سوی مرکز عدسی پیشرفت می کند و با نوری که از مرکز عدسی عبور می کند تداخل پیدا کرده و موجب اختلال در بینایی فرد می شود.
آب مروارید پشت عدسی یا زیر کپسولی خلفی Posterior Sub capsular:
کاتاراکت زیر کپسولی خلفی ابتدا بصورت تیرگی کوچکی در پشت عدسی و در مسیر حرکت نور از عدسی به شبکیه تشکیل می شود. و بینایی فرد را مخصوصاً جهت مطالعه کاهش می دهد و قدرت دید در محیط هایی با نور کم کاهش می یابد.
آب مروارید بدو تولد (مادرزادی):
برخی افراد در بدو تولد یا در زمان کودکی مبتلا به آب مروارید می شوند . این نوع از آب مروارید به دلیل عفونت ایجاد شده در بدن مادر در دوره بارداری و یا به دلیل سندروم های ژنتیکی مانند سندروم آلپورت، گالاکتوز می باشد.
ما در کلینیک هما تحت مدیریت دکتر منصور همایونی آماده ایم تا با ارائه خدمات نوین درعرصه چشم پزشکی شما را در تشخیص به موقع و درمان انواع آب مروارید یاری دهیم.
منبع : کلینیک چشم پزشکی هما
دانستن این مورد که چه افرادی زودتر مبتلا به آب مروارید می شوند ؟ لازم است شما همچنین می توانید از این مطلب استفاده کنید نکاتی که در مورد آب مروارید باید بدانیم
چه افرادی زودتر مبتلا به کاتاراکت می شوند؟
تفکر رایج اکثریت عموم جامعه بر این است که افزایش سن و پیر شدن باعث ایجاد کاتاراکت است در حالی که این مسئله کاملاً درست نیست و عوامل متعددی دیگری نیز در بروز آن نقش دارند. از جمله عواملی که در پیدایش کاتاراکت نقش دارد، بیماری های غدد درون ریز همچون پاراتیروئید است که عدم عملکرد مناسب آن در میزان تعادل کلسیم و فسفر در بدن اختلال ایجاد می نماید.
دیابت، عفونت ها، ضربه های چشمی و کشیدن سیگار از دیگر عوامل ایجاد کاتاراکت در چشم ها هستند.
چگونه می توان کدر شدن عدسی چشم ها را به تأخیر انداخت؟
برای به تأخیر انداختن ابتلا به آب مروارید می بایست از کشیدن سیگار خودداری کرد. به حد کافی آب بنوشید و از میوه و سبزیجات تازه استفاده کنید.
در انجام فعالیت های ورزشی و کارهای روزانه مراقب برخورد اشیاء به چشم های خود باشید . در معرض مستقیم نور خورشید قرار نگیرید و از عینک های آفتابی استاندارد استفاده کنید.
چنانچه در کوره ها و یا درشیشه گری ها کار می کنید بطور منظم تحت معاینات چشم پزشکی قرار گیرید و به توصیه های چشم پزشکتان توجه داشته باشید.
اگر کاتاراکت جراحی نشود چه اتفاقی می افتد؟
هر چقدر فرد در انجام عمل جراحی کاتاراکت تأخیر کند باعث می شود که تدریجاً بعلت کاهش قدرت بینایی در انجام فعالیت های روزانه خود ناتوان تر شود و ممکن است به علت عدم دید مناسب منجر به حوادث جبران ناپذیر شود حتی عدم درمان کاتاراکت ممکن است منجر به بالا رفتن فشار داخل چشم یا آب سیاه (گلوکم) شود.
به هر حال بهترین کسی که می تواند زمان مناسب برای عمل شما را تشخیص دهد چشم پزشک می باشد.
چه عوارضی ممکن است در اثر جراحی پدید آید؟
غالباً انجام جراحی کاتاراکت بدون عارضه است اما از آنجا که هر نوع عمل جراحی می تواند عوارضی را به دنبال داشته باشد جراحی آب مروارید نیز از آن مستثناء نیست.
از جمله عوارض جراحی کاتاراکت می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- خونریزی در پشت کره چشم در هنگام تزریق ماده بی حسی (این عارضه امروزه بندرت با روشهای جدیدتر جراحی پیش می آید چرا که اینجانب و اکثر همکاران از قطره بیحسی به جای تزریق بیحسی استفاده می کنند.)
- پاره شدن کپسول عدسی
- التهاب قرینه پس از جراحی که معمولاً پس از چند روز بهبود می یابد.
- التهاب داخل چشمی
- عفونت داخل چشمی
- تغییرات در مایع زجاجیه و جداشدگی شبکیه
- بروز آستیگماتیسم، دوربینی و نزدیک بینی
- ورم پلک، ریزش اشک
آیا پس از انجام جراحی ، امکان ابتلا مجدد وجود دارد؟
یکی از شایع ترین عوارض جراحی آب مروارید کدر شدن کپسول خلفی لنز بوده که باعث تاری دید بیمار می شود که این عارضه آب مروارید ثانویه نامیده می شود. این اختلال ممکن است در ماه ها و یا سالهای بعد از جراحی ایجاد شود که برای درمان آن از لیزر استفاده می نمایند ( کپسولوتومی بوسیله لیزریاگ)
کاتاراکت با چه سرعتی به وجود می آید؟
سرعت ایجاد آب مروارید (کاتاراکت) در افراد مختلف و یا حتی در هر یک از چشم های یک شخص می تواند متفاوت باشد.
البته آب مروارید در افراد جوان و مبتلایان به دیابت با سرعت بیشتری پیشرفت می کند .
چگونه آب مروارید از چشم بیمار خارج می شود؟
همانطور که قبلاً نیز به چگونگی جراحی آب مروارید پرداختیم خارج کردن (کاتاراکت) از چشم به دو روش زیر انجام می شود.
روش فیکو (Phacoemulicifi Cation)
در این روش یک برش بسیار کوچک در قرینه ایجاد و بوسیله آن امواج مافوق صوت به عدسی کدر شده برخورد و باعث تکه تکه شدن آن می شود و سپس عدسی خرد شده بوسیله مکش از چشم خارج می شود و یک عدسی مصنوعی تاشونده جایگزین آن می شود.
عمل جراحی خارج کپسولی
ندرتاً و زمانی که آب مروارید بسیار سخت شده باشد امکان استفاده از امواج مافوق برای خرد کردن عدسی معیوب وجود نداشته باشد، برای برطرف کردن آب مروارید می بایست برش بزرگتری در قرینه ایجاد و عدسی معیوب را خارج نمود و به جای آن یک عدسی مصنوعی جایگزین کرد.
احساس بیماری پس از جراحی کاتاراکت چگونه است؟
معمولاً احساس وجود جسم خارجی تا مدتی پس از جراحی آب مروارید طبیعی است و ریزش اشک در بیماران بسیار شایع است.
ممکن است چشم مورد عمل جراحی کاتاراکت به تماس فیزیکی و نور خورشید حساسیت پیدا کند که می بایست از عینک مناسب استفاده نمود. و در صورت لزوم توسط چشم پزشک مسکن تجویز می شود اما به هر حال پس از چند روز یا چند هفته این ناراحتی رفع می شود.
در اکثر مواقع پروسه بهبودی حدود 2 ماه به طول می انجامد. بیمار می بایست پس از انجام جراحی طبق دستور چشم پزشک در زمان های تعیین شده جهت معاینه مراجعه نماید و از قطره های چشمی طبق دستور پزشک استفاده نماید و در چند هفته اول پس از جراحی کاتاراکت از عینک مناسب برای محافظت از چشم هایش بهره گیرد.
معمولاً از روز بعد از جراحی می توانید به فعالیت روزانه خود ادامه دهید و پس از 5 روز از تاریخ جراحی می توانید استحمام نمایید.
علت کاهش دید بعد از جراحی کاتاراکت چیست؟
چنانچه فردی جراحی کاتاراکت انجام داده است اما دیدش نسبت به گذشته بهتر نشده می بایست علت را در عوامل زیر جستجو کرد :
- عفونت های چشمی
- درست نبودن شماره لنز به کار برده شده در جراحی
- رسوبات ایجاد شده در پشت لنز
- التهاب و مشکلات احتمالی شبکیه و عصب چشم که پس از عمل آب مروارید ایجاد و یا از قبل وجود داشته است.
منبع :