ریاست جمهور درایالات متحده امریکا
یک دانشمند قدیمی در آمریکا به اسم گرامی بنتام یک نظریه ای داده در واقع از نطام کامن لویی انتقاد می کند و انتقادش جالب است. در واقع واقعیت رو هم در واقع در این انتقاد بیان میکند انتقادش در این است که بنتام میگوید. کامن لا مانند قانون سگی می ماند یعنی اینکه در نطام کامن لویی این قضات هستند که کامن لو را ایجاد میکنند. وما نمیدانیم که آنها چگونه قانون گذاری میکنند. درست مانند کسی که قوانین را برای سگ خودش وضع میکند. مثلا سگ ما یک حرکتی انجام میدهد که ما نمی پسندیم خوب اول بهش اجازه میدهیم که آن کار را انجام دهد. و بعد مواخذه اش میکنیم و تنبیهش میکنیم. با این روش در واقع آن فرد که سگ دارد به سگ خودش یاد میدهد که چطوری برخورد بکند و قانون برایش وضع میکند
حالا این را تشبیهش میکند به نظام کامن لویی در نظام کامن لویی هم همین طور است. قضات در این نظام برای افراد قانون وضع میکنند در صورتی که آنها از قبل به افراد نمی گویند چه کاری را نباید انجام بدن. از قبل افراد آگاهی نداشته اند که چه کاری ممنوع هست که خوب این انتقاد دقیقی است که روی نظام کامن لویی وارد میشود. در این نظام افراد واقعا نمیدانند چه چیزی قانونی است و چه چیزی قانونی نیست. انجامش که دادند بعد میروند حالا یا از آنها شکایت میشود یا طرح دعوا میشود. یا اینکه خودشان میروند و طرح دعوا میکنند متوجه میشوند که قاضی این امر را ممنوع اعلام کرده. و اینکه قضات زیاد به کسی اجازه نمیدهند که طرف صحبتشان بشود
قضات خوابیدن تا زمانی که کسی کاری را انجام دهد و به او بگویند نباید این کار را انجام میدادی. و بنابراین آنها آن فرد را به خاطر تخلفی که انجام داده است حلق آویزش میکنند
پس افراد در مقابل این قانون سگی چه کار باید بکنند فقط از طریق مشاهده آرا و گزارشات آرا و با ملا حظه ی اینکه قضات در چه مواردی حلق آویز میکنند و در چه مواردی روانه ی زندان میکنند و در چه مواردی اموالشان را مصادره میکنند فقط افراد باید بینش کنند ببینند چه قانونی و چه موضوعی صحیح است و چه موضوعی ممنوع نیست و چه چیزی جرم و چه چیزی جرم نیست و فقط باید بنشینند و مشاهده بکنند آمریکایی ها هیچ چاره ای جز پذیرش این نظام در آن زمان نداشت به دلیل اینکه مستعمره ی انگلیس بود و با انگلستان و نظامش بیشتر آشنایی داشت تا نظام های دیگر.
تفاوت ها بین انگلستان و آمریکا: مثلا نقش هیعت منصفه در دعاوی حقوقی در آمریکا بیش تر از انگلستان هست در انگلستان رسیدگی به دعاوی حقوقی بدون هیعت منصفه است در صورتی که در آمریکا حتی برای برخی دعاوی حقوقی و مدنی هم هیعت منصفه حضور دارند اما در انگلستان هیعت منصفه صرفا برای جرایم و مسایل کیفری وجود داشتند و اینکه در مورد نظام و ساختار سیاسی ایالات متحده و ساختار حکومتی اش توضیح داده شد.
قوه ی مجریه ی ایالات متحده تک رکنی است و ریاستش با رییس جمهور است رییس جمهور برای مدت چهار سال انتخاب میشود
البته یک قانون نا نوشته بود یعنی اینکه یک قانون نوشته ای که بگوید که رییس جمهور حتما باید به مد ت چهار سال فعالیت بکند وجود نداشت به خاطر اینکه اولین رییس جمهور آمریکا جورج واشنگتن 2 دوره رییاست جمهوری آمریکارا برعهده گرفت و ضمن این اقدام باعث شد که یک حالت عرفی به وجود بیاید برای مدت ریاست جمهوری در آمریکا و بعد هم فرانکلین روزلین بود که به دلیل اوضاع و احوال خاصی که آ مریکا داشت در جنگ جهانی اول و دوم از این قاعده 4 ساله پیروی نکرد
و برای 4 دوره ی متوالی یعنی 4 دوره ی 4 ساله در سال های 1932 1936 1940 و1944 به ریاست جمهوری انتخاب شد به خاطر اینکه آن زمان جنگ جهانی اول و دوم بود و اوضاع آمریکا بسیار بد بود به همین خاطر 4 دوره ی متوالی رییس جمهور شد اما با تجدید نظری که در قانون ایالات متحده صورت گرفت محدودیت انتخاب مجدد فقط برای یک دوره به رسمیت شناخته شد .
انتخاب رییس جمهور در آمریکا کمی طولانی است یعنی یک پروسه ی پیچیده و طولانی را طی میکند جالب این است که شاید مثلا ماکه میشنویم پروسه را برایمان حیلی تعجب آور باشد چرا همچین پروسه ی طولانی برای انتخاب رییس جمهور وجود دارد در صورتی که حالا شاید نیازی به این پروسه ی طولانی هم نباشد .
انتخاب رییس جمهور به2 صورت است :
مرحله ی رسمی ومرحله ی غیر رسمی مرحله غیر رسمی : این مرحله معرفی نامزدها است 2 تا حزب بزرگ آمریکا هم حزب جمهوری خواه و دموکرات هم کاندید های خودشان را انتخاب میکنند و تعیین میکنند مرحله ی رسمی:مهم ترین مرحله هست در انتخاب رییس جمهور یک هیعتی حضور دارد در ایالات متحده آمریکا که بهشون می گویند مجمع انتخاباتی هیعت انتخاب کننده که بهش می گویند الکترال کالج در یک رای گیری عمومی ابتدا نمایندگان مجمع انتخاباتی را در سطح هر ایالت بر میگزینند مثلا شبیهش میشود شورای شهر در ایران ابتدا نماینده هابشان را انتخاب میکنند درواقع نماینده های مجمع انتخاباتی رادر سطح هر ایالتی را انتخاب میکنند که تعداد این ها برابر باتعداد نمایندگانشان در کنگره هم ثنا و هم مجلس است
تعداد کل مجمع انتخاباتی 538 نفر هستند هر حزب ابتدا نامزد ریاست جمهوری و معاونشان را تعیین و معرفی میکنند سپس نامزد های هر حزب برای مجمع انتخاباتی ثبت نام میکنند روز بعد از اولین دوشنبه ماه نوامبردر هر ایالتی مردم در یک رای گیری عمومی به نامزد های مجمع انتخاباتی حزب مورد نظرشان رای میدهند هر حزبی که نامزد در آن ایالت بیاورد به عنوان نمایندگان مجمع انتخاباتی پذیرفته میشود و تمام آرا آن ایالت را به حزب خودش اختصاص میدهد در اولین دوشنبه بعد از ماه دسامبر مجمع انتخاباتی در مرکز آن ایالت تشکیل جلسه میدهد و یک نفر را به عنوان رییس جمهور ویک نفر را به عنوان معاون اش انتخاب میکند
اینجا آرا مهر و موم میشود و به رییس مجلس ثنا ارسال میشود
در ششم ژانویه سال بعدش در حظور اعضای کنگره این نامه باز میشود و شخصی که اکثریت مطلق آرای مجمع انتخاباتی ایالات متحده را آورده باشد به عنوان رییس جمهور آمریکا یا معاون اش معرفی میشود اکثریت مطلقند یعنی یک رای بیش تر از نیمی از آرا 50+1 هست و در صورتی که حالا کسی اکثریت مطلق آرا را به دست نیاورد در این صورت مجلس نمایندگان آمریکا از بین 3 کاندیدای برتر یکی را به عنوان رییس جمهور انتخاب میکند و همین طور گاهی اوقات ممکن است رییس جمهور اکثریت مطلق را به دست آورد اما معاونش اکثریت مطلق را به دست نیاورد در چنین حالتی معاون راهم از بین دو نفر کاندید های برتر یکی را به عنوان معاون انتخاب میکند
شرایط انتخاب رییس جمهور : 1_حداقل 35 سال سن 2_ 14 سال در آمریکا سکونت داشته باشد قبل از انتخابش 3_در آمریکا متولد شده باشد و تبعه ی آمریکا باشد اختیارات رییس جمهور: اختیارات و وظایف رییس جمهور در آمریکا خیلی زیاد است زیرا رییس جمهور نماد وحدت ملی است که با توجه به نظام فدرالی کشور از اهمیت فراوانی برخوردار است ورییس جمهور در عین حال که رییس کشور است رییس دولت نیز میباشد و کلیت قوه ی مجریه به او وابسطه است مقتدر ترین و با نفوز ترین شخصیت سیاسی محسوب میشود و به خاطر اینکه توسط انتخابات عمومی از طرف مردم هم انتخاب میشود موقعیتش تا 4 سال که حضور دارد مستحکم است .
در حوزه ی قانون گزاری :
رییس جمهور در حوزه ی قانون گزاری زیاد نمیتواند مانور بدهد و از حق ابتکار قانون محروم هست و نمی تواند در این خصوص لایحه تقدیم بکند با این حال در دنیای عمل در واقعیت میتواند از طریق پیام های سالانه ارسال بکند و همچنین که حق شخصی رییس جمهور محسوب میشود در آغاز رهبری اجلاسی برگزار میشود و در پارلمان توجه اعضای کنگره را به مواردی که تصویب قانون در خصوص آنها ضرورب هست جلب میکند و همچنین و همچنین اینکه میتواند به طور غیر مستقیم وارد بشود و متون پیشنهادی اش را از طریق اعضای کنگره تقدیم بکند مثلا در زمینه ی بودجه میتواند حق ابتکار داشته باشد ولی علی رغم فقدان این حق که در باره رییس جمهور وجود دارد عملا اکثریت قابل توجهی از قوانین بنابه در خواست قوه مجریه تصویب میشود .
مهم ترین اختیار رییس جمهور استفاده از حق وتو که به موجب اصل اول قانون اساسی برایش مقرر شده است متن تصویب شده در کنگره برای اینکه تبدیل به قانون بشود باید به امضای رییس جمهور برسد ولی رییس جمهور مجبور به امضای آن قانون نیست دقیقا همچین اصلی را ما هم در قانون خودمان داریم اصل 123 ق.ا رییس جمهور مقامش تشریفاتی است برای امضای قوانین از طرف مجلس ارائه میشود و مجبور نیست که امضا بزند میتواند با استفاده از حق و حقوقی که دارد متن مصوب را ظرف 10 روز به مجلسی که اولین بار آن را تصویب کرده برگرداند اگر همان متن با اکثریت دو سوم اعضای هریک از دو مجلس (ثنا و نمایندگان) مجددا به تصویب برسد دارای اعتبار قانونی است اما اصولا تحقق همچین اکثریتی امکان پزیر نیست یعنی خیلی مشکل است
…..
اگر رییس جمهور ظرف همون مهلت مقرر اقدامی در صورت متن نکند اون متن خود به خود به قانون تبدیل میشود. در کشور ما ایران در قانون گفته 48 ساعت اگر رییس جمهور امضا نکرد این مصوبه مجلس حکم قانونی پیدا میکند. ولی اکر انقضای آن مهلت 10 روزه مصادف شود با پایان اجلاس کنگره یعنی اون 10 روز که رییس جمهور فرجه دارد لایحه را بپزیرد. یا اینکه برگرداند به مجلس و کنگره اخر این 10 روز مصادف میشود
با پایان اجلاسیه کنگره در این صورت وتوی رییس جمهور به رد قطعی مصوبه ی کنگره ی مطلق میشود. وتوی جیبی : یعنی آن مصوبه ی کنگره در این حالت معلق میشود یعنی دیگر تبدیل به قانون نمیشود. در حوزه ی قضایی هم باز یک سری اختیاراتی رییس جمهور دارد مثلا اینکه رییس جمهور مانند سایر روسای کشور از حق عضویت برخوردار است. و میتواند مجرمینی راکه با استناد به قوانین فدرال محاکمه میشوند مورد بخشش قرار دهد
همچنین رییس جمهور حق انتصاب فدرال راهم دارد به ویزه منصوب کردن قضات دیوان عالی کشور را بر عهده دارد. در حوزه ی اجرایی هم اختیارات اجرایی و اداری هم داریم و تصمیم نهایی با رییس جمهور است. در مورد سایر اختیارات در ایالات متحده ی امریکاهم که فرماندهی نیروهای مسلح بر عهده ی رییس جمهور است. و عملیات های نظامی را در زمان جنگ هدایت میکند. و درزمان صلح هم وظیفه ی رفع خطرات و تهدیدات بر عهده اش است اعلام جنگ با کنگره است. اما در صورتی که شرایط اقتضا بکند در شرایط اضطراری رییس جمهور اعلام جنگ میکند حق توصل به نیروهای مسلح و مدیریت سیاست خارجی این ها هم با رییس جمهور است
کلمات کلیدی : تطبیقی – حقوق – آثار –مبانی – تعاریف
منبع : کتاب حقوق تطبیقی