حضرت ام البنین بعد از شهادت حضرت زهرا (س) با امام علی (ع) ازدواج کرد و برای ایشان چهار پسر به دنیا آورد که هر چهار تن در واقعه عاشورا به شهادت رسیدند. حضرت ام البنین از قبیله بنی کلاب (نوه دختری کلاب) و شمر ابن ذی الجوشن نوه پسری کلاب بوده است.
ام البنین مادر حضرت عباس (ع) است. اگر درباره تاریخ ولادت ایشان، ازدواج ام البنین با امام علی (ع)، حضور ام البنین در واقعه عاشورا و وفات ایشان سوالی دارید حتما این مقاله ستاره را مطالعه کنید.
ولادت حضرت ام البنین
نام اصلی حضرت ام البنین (س) فاطمه کلابیه بوده است. پدرش حزام و مادرش ثمامه یا لیلا نام داشت. از تاریخ دقیق ولادت ام البنین چیزی در تاریخ ثبت نشده است، اما بعضی از مورخین حدود ولادت ایشان را سال پنجم هجری میدانند.
قیمت فرش دست باف
ازدواج حضرت ام البنین با امام علی (ع)
امام علی (ع) بعد از شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) از برادرش عقیل درخواست میکند تا زنی از خاندانی شجاع را پیدا کند تا با او ازدواج نماید. عقیل هم فاطمه کلابیه را به ایشان معرفی کرد و گفت: در بین اعراب خاندانى شجاعتر از خانواده او سراغ ندارم. ازدواج امام علی (ع) با ام البنین در بین سالهای ۲۴ تا ۲۶ هجری بوده است که البته نقلهای دیگری هم در کتابهای تاریخ در این باره وجود دارد.
ام البنین علاقه بسیار زیادی به فرزندان حضرت زهرا (س) داشت و آنها را بر فرزندان خودش مقدم میدانست.
نسب حضرت ام البنین چیست؟
فرزندان حضرت ام البنین
ام البنین چهار پسر داشت که بزرگترین آنها عباس بن علی (ع) بود. عبدالله، جعفر و عثمان دیگر پسران او بودند. این چهار فرزند در واقعه عاشورا و در رکاب امام حسین (ع) جنگیدند و به شهادت رسیدند. ام البنین از پسران خود فقط یک نوه به نام عبیدالله داشت که فرزند حضرت عباس بوده است.
حضرت ام البنین در واقعه عاشورا
حضرت ام البنین (س) در مدینه بود و در واقعه کربلا حضور نداشت. زمانی که بشیر خبر شهادت فرزندانش را به او رساند ام البنین گفت: رگ قلبم را پاره کردى بچههایم و آنچه زیر آسمان است فداى ابا عبدالله (ع)؛ از حسین برایم بگو.
ام البنین بعد از واقعه عاشورا هر روز به قبرستان بقیع میرفت و مرثیه زیر را با سوز و گداز میخواند:
لا تدعونى و یک ام البنین
اى زنان مدینه، دیگر مرا ام البنین نخوانید
تذکرنى بلیوث العرین
و مرا مادر شیران شکارى ندانید
کانت بنون لى ادعى بهم
مرا فرزندانى بود که به سبب آنها ام البنینم مى گفتند
و الیوم اصبحت و لا من بنین
ولى اکنون دیگر براى من فرزندى نمانده و همه را از دست داده ام
اربعه مثل نسور الربى
آرى، من چهار باز شکارى داشتم
قد واصلوا الموت بقطع الوتین
که آنها را هدف تیر قرار دادند و رگ گردن آنها را قطع نمودند
تنازع الخرصان اشلائهم
و دشمنان با نیزه هاى خود ابدان طیبه آنها را از هم متلاشى کردند
فکلهم امسوا صریعا طعین
و در حالى که روز را به پایان بردند که همه آنها با جسد چاک چاک بر روى زمین افتاده بودند
یا لیت شعرى اکما اخبروا
اى کاش مى دانستم آیا این خبر درست است
بان عباسا مقطوع الیدین
که دستهاى فرزندم عباس (ع) را از تن جدا کردند؟!
نسبت فامیلی حضرت ام البنین با شمر
اخیراً برخی از جاهلان مغرض، شمر بن ذی الجوشن قاتل حضرت اباعبد الله الحسین(علیهالسلام) را برادر حضرت امّالبنین، همسر دوم حضرت امیرالمؤمنین و مادر حضرت اباالفضل العباس(سلام الله علیه) دانستهاند. قصد ایشان از این دروغ پراکنیها، خانوادگی جلوه دادن قیام بزرگ آن حضرت بوده است.
امّا منشأ این افتراء کلماتی است که تاریخ نگاران از قول شمر بن ذی الجوشن در شب عاشوراء نقل میکنند. در آن شب، شمر همراه امان نامهای به نزدیک خیمه حضرت اباالفضل العباس آمد و ایشان را با این عبارت صدا زد:«ای فرزند خواهر من! شما را امان دادم؛ خود را به کشتن ندهید و چنگ بر طاعت امیرمومنان یزید بزنید».
اگر شمر بن ذی الجوشن، دایی عباس بن علی بوده باشد، باید شمر را برادر أم البنین بدانیم و حال آنکه اینگونه نیست.
پدر أم البنین، حزام بن خالدربیعة و پدر شمر، جوشن بن شرحبیل بن الأعور بوده است.
درست است که شمر بن ذی الجوشن و أم البنین هر دو از قبیلهٔ بنی کﻠﺎب هستند، امّا هرگز برادر و خواهر نبودهﺍند. زمانی که شمر امان نامه را عنوان کردند به خاطر هم قبیله بودن گفتند خواهر زاده های من کجایند!!!
شمر بن ذی الجوشن و مادر حضرت عباس، هر دو از نسل «کلاب» میباشند. هر کدام با چند واسطه به «کلاب» میرسند. «کلاب» یازده پسر دارد. نام یکی از آنان «کعب» و نام دیگری «ضباب» است. حضرت ام البنین از نسل «کعب» و شمر، از نسل «ضِباب» است.
نسب ام البنین: ام البنین بنت حزام بن خالد بن ربیعه بن وحید بن کعب بن کلاب.
نسب شمر: شمر بن ذیالجوشن (جمیل) بن اعور (عمرو) بن ضِباب (معاویه) بن کلاب. حضرت عباس نوه دختری کلاب و شمر نوه پسری کلاب است.
شمر چون دید که ابن سعد مهیای قتال است به نزدیک لشکر امام علیه السلام آمد و بانگ زد که کجایند فرزندان خواهر من عبدالله و جعفر و عثمان و عباس چه آنکه مادر این چهار برادر ام البنین از قبیله بنی کلاب بود که شمر ملعون نیز از این قبیله بوده….
امام حسین علیه السلام بانگ او را شنید برادران خود را امر فرمود که جواب او را دهید اگرچه فاسق است لکن با شما قرابت و خویشی دارد، پس آن سعادتمندان با آن شقی گفتند چه بود کارت؟
گفت ای فرزندان خواهر من شماها در امانید با برادر خود حسین رزم ندهید از دور برادر خود کناره گیرید و سر در طاعت امیرالمؤمنین یزید (ملعون) درآورید.
جناب عباس بن علی علیه السلام بانگ بر او زد که بریده باد دستهای تو و لعنت باد بر امانی که تو از برای ما آوردی، ای دشمن خدا امر میکنی ما را که دست از برادر و مولای خود حسین بن فاطمه علیه السلام برداریم و سر در طاعت ملعونان و فرزندان ملاعینان درآوریم آیا ما را امان میدهی و از برای پسر رسول خدا صلی الله علیه و آله امان نیست؟
شمر از شنیدن این کلمات خشمناک شد و به لشکرگاه خویش بازگشت.
وفات حضرت ام البنین
در اسناد تاریخی مطلب چندانی درباره تاریخ وفات ام البنین وجود ندارد، اما معتبرترین تاریخی که مربوط به وفات ایشان است تاریخ ۱۳ جمادی الثانی سال ۶۴ هجری قمری را بیان کردهاند. حضرت ام البنین را در قبرستان بقیع به خاک سپردند.
زندگینامه حضرت ام البنین
حضرت ام کلثوم کیست؟ زندگینامه ام کلثوم از تولد تا وفات
حضرت ام کلثوم طبق نظر مورخان شیعه و سنی فرزند امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س) است. مورخان شیعه او را چهارمین فرزند امام علی (ع) پس از امام حسن (ع)، امام حسین (ع) و حضرت زینب (س) میدانند و مورخان سنی او را فرزند سوم امام علی (ع) میدانند.
ام کلثوم یکی از فرزندان امام علی (ع) و حضرت فاطمه (س) است. آیامیدانید که ام کلثوم چه جایگاهی در تاریخ داشته است؟ آیا او همسر خلیفه دوم شده است؟ آیا او در واقعه عاشورا حاضر بوده؟ همسر و فرزندان ام کلثوم چه کسانی هستند؟ ستاره به تمامی این سؤالات در ادامه پاسخ خواهد داد.
حضرت ام کلثوم کیست؟
حضرت ام کلثوم کیست؟
تاریخ ولادت
وی در سال ششم هجری قمری به دنیا آمده است. تاریخ دقیق تولد او مشخص نیست ولی آنچه زمان ولادت او قبل از رحلت پیامبر (ص) بوده است.
خواهر و برادران
خواهرش حضرت زینب (س) و برادرانش امام حسن (ع) و امام حسین (ع) میباشند.
نام همسر و فرزندان ام کلثوم
بر اساس منابع تاریخی ام کلثوم در ماه ذیالقعده سال ۱۷ هجری قمری ابتدا با عمر بن خطاب ازدواج کرد و بعد از مرگ عمر به همسری پسرعموی خود یعنی عون بن جعفر در آمد. بعد از مرگ عون با برادرشوهرش یعنی محمد بن جعفر ازدواج کرد و پس از مرگ او همسر دیگر برادرشوهرش عبدالله بن جعفر شد.
بعضی از علمای شیعه از جمله شیخ مفید و آقابزرگ تهرانی ازدواج ام کلثوم و عمر بن خطاب را رد میکنند؛ بر اساس نظر آنها خلیفه دوم از ام کلثوم نزد امام علی (ع) خواستگاری کرد ولی ایشان قبول نکردند. در بعضی از روایات شیعه هم آمده که عمر بعد از شنیدن جواب رد، امام علی (ع) را تهدید کرد و بالاخره موفق شد که با ام کلثوم ازدواج کند اما بعد از مرگ عمر، امام علی (ع) دوباره ام کلثوم را به خانه خود آورد. در بعضی دیگر از روایات هم ام کلثوم همسر عمر را کسی غیر از دختر امام علی (ع) دانستهاند.
بعضی از مورخان از جمله مسعودی او را بدون فرزند میدانند و بعضی دیگر معتقدند که او از عمر بن خطاب دو فرزند به نامهای زید و رقیه داشته است. ابن عنبه، ام کلثوم را همسر مسلم بن عقیل میدانند که البته طبق نظر سایر علما این ام کلثوم مادرش حضرت فاطمه (س) نبوده است و حاصل ازدواج امام علی (ع) و یک کنیز است.
ام کلثوم در شب شهادت امام علی (ع)
نقلهای مختلفی از ام کلثوم در مورد شب شهادت امام علی (ع) وجود دارد:
علامه مجلسی در بحارالانوار مینویسد:
- «ام کلثوم گفت: شب نوزدهم رمضان که رسید برای افطار پدرم دو قرص نان جو و شیر و نمک آماده کردم. پس از فراغت نماز بر سر افطار حاضر شد. به غذایش نگاه کرد و با صدای بلند گریست و فرمود:…دخترم اگر یکی از این دو طعام را برنداری به خدا قسم چیزی نمیخورم… و قرص نانی با نمک خورد.»
شیخ مفید در الارشاد مینویسد:
- «در شبی که علی (ع) فردای آن به شهادت رسید، تا صبح بیدار بود. ام کلثوم علت را جویا شد. حضرت فرمود: اگر شب را به صبح برسانم کشته میشوم. ام کلثوم پدر را باز داشت؛ اما امام (ع) فرمود: از مرگ گریزی نیست و از خانه به سمت مسجد خارج شد.»
روایتی هم از شیخ صدوق نقل شده است که:
- «…ام کلثوم گفت: هنگام دفن، قبر شکافته شد. نمیدانم سرورم (پدرم) در زمین دفن گردید یا به آسمان عروج کرد. ناگهان صدای تسلیت دهندهای را شنیدم که گفت: خداوند شما را در عزای سید و حجت خدا بر خلقش تعزیت دهد.»
تاریخ وفات حضرت ام کلثوم
ام کلثوم در کربلا
در بعضی از مقاتل آمده است که ام کلثوم در کنار زینب (س) در واقعه عاشورا حضور داشته است. او به همراه اسرا به کوفه و شام رفته و در کوفه و مجلس ابن زیاد خطبه خوانده است. البته بعضی از منابع هم ام کلثوم حاضر در کربلا را کسی غیر از دختر حضرت فاطمه (س) میدانند و بر این باورند که او پدرش امام علی (ع) و مادرش کنیز بوده است.
خطبه ام کلثوم در کوفه به شرح زیر است:
ام کلثوم دختر امیرالمؤمنین (ع) در حالی که صدایش به گریه بلند بود، از پشت پرده هودج این خطبه را در آن روز قرائت کرد:
«ای اهل کوفه! بدا به حال شما، چرا حسین را خوار کردید و او را کشتید و اموال او را به غارت بردید و زنان او را اسیر نمودید و آنگاه بر او گریه میکنید؟ وای بر شما، هلاکت و بدبختی بر شما باد. آیا میدانید چه داهیه و کار بزرگی مرتکب شدید و چه جنایتی به گردن گرفتید و چه خونهایی به ناحق ریختید و چه پردهنشینانی را از پرده بیرون افکندید و چه خانوادهای را از زینت و زیور عریان کردید و چه اموالی را به غارت بردید؟ شما کسی را کشتید که بعد از رسول خدا (ص) هیچکس به مقام او نمیرسید. رحم از دلهای شما برداشته شد. آگاه باشید که حزب خداوند رستگاراناند و حزب شیطان زیانکاران».
او سپس این اشعار را خواند:
«برادرم را کشتید. وای بر مادرانتان باد! به زودی به آتشی گرفتار میشوید که شعلههایش زبانه میکشد. شما خونی را پایمال کردید که خدا و قرآن و پیامبر ریختنش را حرام کردند. شما را به آتش جهنم مژده میدهم. هر آینه شما فردای قیامت در ژرفای آتشی خواهید بود که شعلههایش برمیخیزد. من همواره بر برادرم خواهم گریست. بر بهترین کسی که بعد از پیامبر متولد شد. آری، با اشک چشم فراوان که هرگز انقطاع ندارد میگریم. این گریه هرگز پایانپذیر و خاموش شدنی نیست.»
وفات یا شهادت ام کلثوم
در مورد نحوه وفات ام کلثوم هم در منابع مختلف اختلافنظر وجود دارد که به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
- ام کلثوم و فرزندش زید در یک زمان و بر اثر بیماری یا خوراندن سم از دنیا رفتهاند و نماز میت آنها با هم خوانده شده است.
- وفات او حدود سال ۵۰ هجری قمری و همزمان با حکومت معاویه بوده است.
- وفات او بین سالهای ۷۳ تا ۸۶ هجری قمری و در زمان حکومت عبدالملک بن مروان بوده است.
- ام کلثوم زمانی که همسر عون بن جعفر بود از دنیا رفت.
- وفات او در زمان امامت امام حسن (ع) بوده است.
- وفات او پس از واقعه عاشورا در سال ۶۱ هجری قمری بوده است.
تاریخ وفات حضرت ام کلثوم را ۲۹ جمادی الثانی ذکر کردهاند.
قبر حضرت ام کلثوم کجاست؟
به نظر میرسد که قبر ام کلثوم در سوریه و در قبرستان باب الصغیر است ولی در منابع تاریخی محل دفن ایشان به این صورت ذکر شده است:
- عمادالدین طبری محل وفات ام کلثوم را سوریه میداند.
- ابنبطوطه میگوید: «در نزدیکی شهر شام و یک فرسخ مانده به آن، مزار ام کلثوم دختر علی بن ابیطالب (ع) از فاطمه است.»
- یاقوت حموی هم مزار ام کلثوم را در راویه دمشق میداند.
- ابن عساکر مینویسد: «این قبری که در راویه دمشق است مدفن ام کلثوم، دختر علی بن ابیطالب (ع) از فاطمه نیست… وی در مدینه درگذشت و در قبرستان بقیع مدفون گردید.»
زندگینامه ام کلثوم
منبع: