/ آموزش ساز / تفاوت ساز ترومپت با کورنت
آنچه در این مقاله می‌خوانید

معرفی ساز ایرانی قانون

قانون، سازی ست به شکل ذوزنقه ی قائم الزاویه و از سازهای زهی مضرابی (زخمه ای) مطلق است که در ساخت آن، چوب، پوست، فلز، استخوان و زه به کار رفته اند. نوازنده، این ساز را نشسته، در حالی که ضلع بزرگ تر آن روی میز یا پاها، به سمت نوازنده قرار دارد، با دو انگشت سبابه ی دست راست و چپ مجهز به مضراب می نوازد. قانون قدمتی طولانی دارد و معمولاً از چوب های کهنه شده و محکم گردو و نیز مانند دیگر سازهای ملی در اندازه های مختلف و با اختلافاتی در ساخت و اجزای تشکیل دهنده ساخته می شوند. این ساز در کشورهای دیگر، مانند مصر، ترکیه، ارمنستان و … در اندازه ها و وسعت های متفاوت به کار گرفته می شود.

نت نویسی برای قانون روی دو حامل صورت می گیرد. در این ساز برای حدود یک اکتاو از صداهای بم، با کلید فا خط چهارم و بقیه با کلید سُل خط دوم حامل نت نویسی می شود

قانون یکی از سازهای ایرانی است که در قدیم با نام canon به اروپا راه یافته است. گفته شده است که نام اصلی این ساز ریشه یونانی داشته و به معنی قانون و قاعده است که ساخت آن به اوایل اسلام می‌رسد. برخی از افراد بر این باورند ساز قانون به دست افلاطون به اختراع رسیده است و برخی دیگر نیز اختراع آن را به فارابی نسبت داده‌اند. در ادامه این مقاله شکل ظاهری و ویژگی‌های این ساز به طور کامل مورد بررسی قرار گرفته است.

ویژگی‌های ظاهری ساز قانون

قانون به صورت یک جعبه ذوزنقه چوبی است و در دسته سازهای زهی مضرابی قرار دارد . ساز قانون توسط انگشتان سبابه هر دو دست به کمک مضراب نواخته می‌شود. این ساز در حالت کلی دارای 72 سیم است که به این شکل محاسبه می‌شود: 72=3×24. ای سیم‌ها باید در فاصله دیاتونیک کوک شوند. در صورت لزوم برای ایجاد تغییرهای کوچک بر روی سیم‌ها کافی است کلیدهای کوچک قرار گرفته در کنار گوشی‌ها را حرکت داد. این سیم‌ها از جنس روده گوسفند و یا نایلون به دور گوشی‌های وضع ستونی پیچانده می‌شوند. هر سه عدد از سیم‌های ساز قانون یک صدا را تولید می‌کنند. به همین خاطر از تمامی این 72 سیم فقط 24 صدا می‌توان تولید کرد.

همانطور که گفته شد سطح این ساز از جنس چوب است. سمت راست ذوزنقه به پنج خانه چهار گوش تقسیم شده است که با پوست روی آن را پوشش می‌دهند. در سمت چپ نیز تعداد 26 گوشی سه تایی وجود دارد که شامل 156 عدد کلید کوچک برای تغییر صدا و کوک از جنس مس و یا فلز وجود دارد. نوازنده برای ایجاد تغییر در کوک و نوازندگی در مقامی دیگر باید کلید‌های سمت چپ خود را حرکت دهد.

اجزای مختلف ساز قانون

قانون؛ ساز کهن ایرانی مدت‌های زیادی در کشور ما ناشناخته و بی‌کاربرد مانده است و این در حالی است که کشورهای همجوار ما در ارکسترها و نوازندگی‌های خود از این ساز خوش صدا استفاده می‌کنند. اجزای مختلف ساز قانون عبارتند از:

  • جعبه چوبی به شکل ذوزنقه
  • پرده گردان( کلیدهای کوچکی که برای تغییر صدا در سمت چپ ساز به صورت متحرک بعد از شیطانک قرار گرفته‌اند.)
  • شیطانک
  • محل گره زدن سیم‌ها
  • سیم‌ها
  • گوشی ساز
  • خرک
  • پایه خرک
  • شبکه‌های صدا
  • صفحه رویی ساز قانون
  • صفحه زیر
  • ضلع کوچک سمت راست ساز
  • ضلع بزگ سمت چپ ساز
  • پوست
  • حلقه‌های مضراب
  • مضراب
  • کلید کوک

قانون شاید در نگاه اول برای افراد مبتدی هم شکل ساز سنتور دیده شود ولی در اصل دارای تفاوت‌ها بارزی هستند که در زیر به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

تفاوت‌های ساز قانون با سنتور

تفاوت قانون و سنتور

  • هر دوی این‌ها ساز زهی زخمه‌ای هستند که توسط مضراب نواخته می‌شوند. شاید از لحاظ ظاهری اجزای تشکیل دهنده هر دو ساز با هم یکی باشند اما در ساختمان ساختاریشان تفاوت‌هایی مشاهده می‌شود. در هر دو ساز قانون و سنتورجعبه صوتی وجود دارد اما شکل آن در سنتور به صورت ذوزنقه متساوی الاضلاع است و در قانون به شکل ذوزنقه قائم الزاویه. هر دو دارای خرک بوده ولی در سنتور خرک به شکل پهن و دارای یک شیار باریک است در حالیکه ساز قانون خرکی به طول 35 سانتی متری در ارتفاع 2 سانتی دارد.
  • هم ساز قانون و هم ساز سنتور دارای گوشی هستند که سیم‌ها به دور آن پیچیده شده‌اند. گوشی‌های سنتور در سمت راست آن قرار گرفته و از جنس فلزات ضد زنگ هستند ولی گوشی‌های قانون از جنس چوب و به شکل میخی هستند که به صورت عمودی در سمت چپ ساز نصب می‌شوند. کلید کوک نیز در هر دو ساز وجود دارد ولی در سنتور کلید دست راست نوازنده باید قرار بگیرد تا بتواند به وسیله آن نوع کوک را تغییر دهد و در قانون نیز دست چپ نوازنده.
  • این سازها همچنین در تعداد سیم و جنس سیم‌ها دارای تفاوت‌هایی هستند. تعداد سیم‌ها در ساز سنتور 72 عدد است که 36 تای آن در رنگ زرد بر روی خرک سمت راست و 36 تای آن در رنگ سفید بر روی 9 خرک سمت چپ نصب می‌شوند. جنس سیم‌های قانون نیز از نایلون و یا ابریشم روکش‌دار است. از تفاوت‌های دیگر این سازها می‌توان به وسعت صدا، کوک سیم‌ها، سیم‌گیر، شیطانک، کلید نت نویسی و مضراب اشاره کرد.

کلیدواژه : ساز / موسیقی / ساز قانون / ویژگی های ظاهری ساز قانون / تفاوت ساز قانون و سنتور / اجزای مختلف ساز قانون

منبع :

1

 

آشنایی با ساز  ترومپت

ترومپت، سازی است قديمی که نوع فلزی آن را می توان در سال های ٥٧٠ قبل از ميلاد نزد سپاهيان روم جست وجو کرد. این ساز از خانواده سازهای بادی برنجی بوده که می تواند زیرترین صدا را در بین سازهای این خانواده تولید کند. از نظر ظاهر بسیار شبیه به کورنت است.

تفاوت ساز ترومپت با کورنت

فرق آن با کورنت در لوله آن است که در بیشتر طول خود قطری یکسان دارد. اولين پيشرفت رضايتبخش در سال ١٨١٠ با اضافه کردن کليد روی سازهای برنجی، از جمله ترومپت، توسط هَليدِی (Halliday) حاصل شد و اين اختراع به نام او ثبت گرديد. در حدود سال چندين لوله ی اضافه برای ترومپت و سازهای برنجی ديگر ساخته شدند که با قرار دادن هر کدام از آن ها صدای هارمونيک ها نيز تغيير کرد.

بالاخره در سال ١٨٣٩ نوع ديگری از اين ساز، در اندازه و صدادهی های مختلف توسط آدولف ساکس ساخته شد و او کليدهای چهارم و حتی پنجم را نيز به بعضی از اين سازها اضافه کرد که به نام ساکسهورن معرفی شد. لوله ترومپت به شکل مخروطی ‌بوده که به دهانه‌ای ناقوسی شکل منتهی می‌شود لوله این ساز تا سده ۱۵ به شکل مستقیم ساخته می‌شد و از آن به بعد به شکل منحنی ساخته می‌شود.

ساختمان ترومپت:

قسمت دهانی ترومپت فنجانی شکل و کم عمق است و انتهای ساز به ناقوسی نه چندان بزرگ ختم می شود. لوله ی ترومپت در قسمت اعظم طول خود را استوانه ای شکل و به طور نامحسوس مخروطی است و در انتها به دهانه ای ناقوسی شکل ختم می شود.

ترومپت دارای ۳ دگمه ی متصل به سه دریچه است، فشار بر دکمه ی اول ، دریچه ی مربوطه را باز کرده و طول لوله را در مجموع آنقدر زیاد میکند که صدای حاصل نیم پرده بم شود ، دکمه ی دوم هرگاه به پایین فشار داده شود ، صوت حاصل نیم پرده و دکمه ی سوم ، یک پرده و نیم پایین می اید.

انواع ترومپت

ترومپت یک ساز انتقالی است و انواع مختلفی مانند ترومپت دو، سی بمل، ر، می‌بمل، می، لا و سل دارد که بسته به دامنه‌ی صوتی و کاربرد مورد نظر از هر یک از انواع آن استفاده می‌شود. ترومپ مرسوم و پرکاربرد ترومپت سی بمل است طول لوله‌ای حدود ۱٫۴۸ متر (۴ فوت ۱۰ اینچ) است.

نوع ابتدایی تر ترومپت را از چوب خیزران و بعدها از شاخ حیوانات ساخته‌اند و در شکارگاه‌ها و هنگامه نبرد به صدا در می‌آوردند. نوع فلزی آن را یونانیان ابتدا ساختند البته بعدها در اروپا دنر نخستین ترومپت فلزی را ساخت.

به دليل فقدان تکنيک پيشرفته در اين ساز، برخی آهنگسازان کلاسيک رغبت زيادی به استفاده از اين ساز نداشتند. در حال حاضر پرمصرف ترين ترومپتی که در ارکستر سمفونيک استفاده می شود، ترومپت سی بمل بم است که از لحاظ صدای پُر و نرم، بر ديگر انواع اين ساز برتری دارد. ترومپت در انواع موسیقی‌های امروزی مانند موسیقی کلاسیک، موسیقی جاز، موسیقی پاپ بکار می‌رود

منبع :

1

برچسب ها :

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!

کل :
میانگین :
اشتراک در
اطلاع از
guest

0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x